اصلی Hartklop - Omnibus 04

Hartklop - Omnibus 04

,
0 / 0
How much do you like this book?
What’s the quality of the file?
Download the book for quality assessment
What’s the quality of the downloaded files?
کال:
2018
ژبه:
afrikaans
ISBN 13:
9780624084662
ISBN:
57ab4650-eed0-477c-8405-4a34dee0f3f3
فایل:
EPUB, 490 KB
کاپی کول (epub, 490 KB)

ممکن تاسی علاقمند شی Powered by Rec2Me

 

مهمي جملي

 
nie4060
haar3065
het2727
van1890
wat1846
dit1696
vir1592
hulle1405
gaan1327
maar1301
dat1161
ons1151
aan939
sal930
kan883
hom865
toe845
kom802
dis763
net749
jou715
daar711
moet685
nou609
ook573
oor562
sien562
nog513
kyk510
uit509
hoe509
weer504
dan490
soos485
baie482
dink479
vra461
wil452
ben441
wees438
weet394
deur368
maak357
een356
hier346
voel335
laat285
lyk285
0 comments
 

To post a review, please sign in or sign up
تاسی کولی شی د کتاب په اړوند نظر څرګند کړی او خپله تجربه زمونږ سره شریکه کړی، نورو لوستونکو ته به زړه راښکونکی (دلچسپه) وی چې د لوستل شوو کتابونو په اړوند ستاسی په نظر پوه شی. بدون له دی چې کتاب مو خوښ شو اویا خوش نه شو، که تاسی صادقانه په دی اړوند مفصله قصه وکړی، خلک کولی شی د ځان لپاره نوی کتابونه بیدا کړی، چې هغوی ته زړه راښکونکی (دلچسپه) دی.
1

Melodie - Omnibus 02

Tahun:
2017
Bahasa:
afrikaans
Fail:
EPUB, 429 KB
0 / 0
2

Hartklop - Omnibus 03

Tahun:
2017
Bahasa:
afrikaans
Fail:
EPUB, 444 KB
0 / 0
Hartklop



OMNIBUS 4



Dokter van ver • Yskoue, vuurwarm liefde • Dokter Draak



Hartklop





Dokter van ver





1




Rafaella kyk om haar rond. Baie mense is hier by die militêre begraafplaas van Zonderwater vir die jaarlikse gedenkdiens vir Italiaanse krygsgevangenes. Dit word altyd op die eerste Sondag van November gehou, en dit is snikheet. Sonder haar hoed sou sy sekerlik sonsteek gekry het. Haar wit rok se dun bandjies stel haar reeds sonbruin skouers aan die brandende strale bloot.

Tweehonderd vier en sestig Italianers is hier dood, so weet sy. Die rye wit kruise getuig daarvan. Vanjaar het haar oupatjie Pietro, wat al sewe en tagtig is en agter wie se rolstoel sy staan, aangedring daarop om weer te kom ná ’n afwesigheid van vyf jaar. Sy wonder met ’n steek in die hart of hy die dood voel naderkom en nou vir oulaas sy broer Giacomo, wat in 1945 hier aan koors dood is, wou kom groet. Oupa Pietro is so verswak dat hy in ’n aftreeoord met ’n kliniek, naby Rafaella se ouerhuis, opgeneem is.

Daar word al beweeg na die sitplekke, maar haar pa en ma staan en gesels in Italiaans met mense wat sy nie dadelik herken nie. Rafaella kyk of sy hulle kan eien, maar dit is vreemdelinge – ’n middeljarige vrou met ligte hare en ’n langerige man van in die dertig. Die vrou is elegant geklee in ’n sagte poeierblou rok met bypassende skoene en hoed. Die man het die soort elegansie wat Italianers dikwels besit. Lyk asof hy in ’n ligte Armani-linnepak geklee is, een wat nét reg aan hom sit. Hy kom verbasend koel voor, asof hy nie soos die mense om hom die hitte voel nie.

Hy draai om, en nou kan Rafaella hom van voor beskou. Haar asem slaan iewers vas. Sy kan nie ophou om na hom te staar nie. Dit is eenvoudig die uitsonderlikste man wat sy nog gesien het! ’n Mens sou hom beslis besonder aantreklik kon noem. Sy vel is soel, sy hare pikswart, sy oë ook. Hy is lank vir ’n Italianer, lenig en breedgeskouer. Die selfbewustheid wat mooi mans maar te dikwels het, ontbreek egter by hom. Sy gesig is ernstig – maar dan is va; ndag ook ’n somber geleentheid.

Hy kom agter dat sy staar en draai sy blik op haar. Vinnig kyk sy weg, verleë dat hy haar uitgevang het.

“Rafaella, kom ontmoet dié mense,” roep haar pa.

Sy stoot haar oupa se rolstoel nader, te selfbewus om die mooi man in die gesig te kyk. Sy weet hy kyk na haar.

“Dit is mevrou Louisa en dokter Giulio di Mareneschi,” stel haar pa hulle voor. “Dis ons laatlam, Rafaella, wat ook medies gestudeer het en vanjaar haar gemeenskapsjaar by die Masondo-hospitaal wes van Pretoria voltooi. En hier is my vader, Pietro Continari. Hy kom gedenk sy broer Giacomo, wat hier in die Zonderwater-kamp oorlede is.”

Rafaella skud eerste die vrou se hand, en toe sy die man se hand vat, omvou dit hare en ’n aanrakingskok vang haar skoon onkant. Sy dwing haar om in sy oë te kyk en te glimlag terwyl sy “aangename kennis” sê. Hy glimlag net effens en sy donker oë bly somber.

“Ehh … Di Mareneschi is vir my ’n bekende naam,” sê sy. “Is daar nie ’n operasanger met dié van nie?”

“My seun Luigi is ’n operasanger en sy pa, Francesco di Mareneschi, was ook. Hy is maar twee maande gelede oorlede,” sê Louisa.

Dadelik begin die Continari’s simpatiseer. Die mense rou, dink Rafaella, dís natuurlik waarom dié jong dokter so ernstig lyk. Heel waarskynlik was hy dus baie geheg aan sy pa. Sy kyk na sy neergeslane oë met die dik, swart wimpers. Hy roer haar. Dit moet medelye wees. Waarom anders voel sy asof sy haar ewewig kwytraak wanneer sy na hom kyk?

“Dis darem nou ’n verrassing,” sê Rafaella se pa. “U oorlede man is tog legendaries! Een van die beste baritons van ons tyd. Ons is baie lief vir opera en weet natuurlik ook van u seun, die tenoor. Dis mos in ons Italianers se bloed.”

“My man wou hierheen kom om sy vader, dokter Giulio di Mareneschi senior, te kom gedenk,” sê Louisa. “Hy was een van die krygsgevangene-dokters en is in 1946 dood aan ’n siekte wat hy by ’n pasiënt aangesteek het.” Sy beduie na haar seun. “Giulio is na hom genoem. Ek het gedink ons moet my man kom verteenwoordig. Luigi is egter te besig met repetisies. In Milaan open die operaseisoen van La Scala binnekort. Luigi is vanjaar Rodolfo in La Bohème.”

“Dis indrukwekkend,” sê Rafaella se pa. “Alle operasangers wat hul sout werd is, droom daarvan om eendag daar te sing.”

“Mamma, dit lyk my die verrigtinge gaan begin, ons sal moet gaan sit,” sê dokter Giulio di Mareneschi in sy diep stem. “Ons kan later weer gesels. Verskoon ons, asseblief.”

Hy kyk nie weer na Rafaella nie, maar nadat almal gaan sit het, is sy intens bewus van hom. Sy moet haarself dwing om nie haar kop te draai en hom aan te gaap nie. Wat sal hy van haar dink? Iemand met sy voorkoms en houding is dit seker gewoond dat vroue hom aanstaar. Sy gaan nie ’n gek van haarself maak nie.

Rafaella wys onderlangs vir haar oupa na die konsul-generaal, die ambassadeur van Italië en die verteenwoordigers van die Italiaanse en Suid-Afrikaanse militêre magte, en vertel wie dit is. Haar oupa is so hardhorend dat sy alles vir hom moet oorvertolk en verduidelik.

“Wie is daardie offisier, wat sê hy?” wil hy in ’n harde fluisterstem weet toe een van die hooggeplaastes ’n toespraak lewer.

“Dis ’n generaal, Oupa. Hy praat nou van die bevelvoerder van Zonderwater, Hendrik Prinsloo. Hy sê daar is meer as sestigduisend Italiaanse soldate in Noord- en Oos-Afrika gevange geneem. Hy vertel van die sportfasiliteite en die konserte wat hier gehou is … kolonel Prinsloo het die Bene Merenti van die Vatikaan ontvang, en die Italiaanse Erester … die kamp is mos in 1947 gesluit. Die Italianers is baie goed behandel deur die Suid-Afrikaners, sê hy nou …”

Daar is ’n gedreun en vliegtuie vlieg in formasie oor die groep mense. “Kyk daar, dis die twee lande se lugmagvliegtuie, Oupa,” beduie Rafaella.

Daarna word kranse by die grafte gelê. Rafaella-hulle gaan staan voor die graf van krygsgevangene Giacomo Continari (1920 – 1945). Sy hou haar hand op haar oupa se skouer. Dan besef sy dat die Di Mareneschi’s by die graf langs hulle s’n staan. Sy kyk tersluiks na die dokter wat buk en die krans lê voordat hy en sy ma die teken van die kruis maak. Iemand gaan praat met hulle, maar tot Rafaella se verbasing tree Giulio uit die groepie en kom reguit na haar aangestap.

Sy staal haar behoorlik, dwing haar om die man kalm aan te kyk. Sy hare blink in die fel sonlig. Sy verwonder haar weer dat hy dit regkry om, ten spyte van die hitte, koel te lyk in sy pak.

“Jy is dus ook ’n geneesheer, dokter Continari,” sê Giulio, wat tot haar verbasing met haar Engels praat en dit vlot doen, hoewel hy ’n singerige aksent het. Sy wonder of hy dink haar Italiaans is swak en daarom oorslaan na die taal waarin hy glo sy gemakliker is.

“Ja, maar ek is eintlik pas gekwalifiseer. Jy praat goed Engels.”

“Dankie, maar dit is omdat my ma Engels is, ’n nooi Hammond. Jou pa is professor in geskiedenis aan die Universiteit van Pretoria, verneem ek. Het jy aan dieselfde universiteit gestudeer?”

“Ja, dokter Di Mareneschi.”

“En wat gaan jy doen wanneer jy klaar is met jou gemeenskapsjaar? Beoog jy ’n privaat praktyk?”

Sy glimlag. “O nee, so voortvarend sal ek nie nou al wees nie. Ek dink ek moet eers by ’n hospitaal of kliniek werk totdat ek voel ek het genoeg ondervinding. Dalk wil ek later in iets spesialiseer, maar ek kan nog nie besluit wat nie. Pediatrie, miskien.”

Daar is ’n kort stilte en omdat sy bang is hy loop, praat sy gou-gou weer.

“Waar het jý gestudeer?”

“Aan die Università degli Studi di Firenze, Facoltà di Medicina e Chirurgia, dit wil sê in Florence, by die fakulteit geneeskunde en chirurgie. Nou het ek ’n privaat praktyk as geneesheer in Cortona. Was jy al in Italië?”

“O ja, verskeie kere, by my pa se familie in Pisa en natuurlik ook in Milaan, Rome, Venesië en Florence. Ek het ook al deur die heuweldorpe getoer, San Gimignano en Cortona ook, voordat ek met my studies begin het. Maar ek wil graag weer gaan. Ons vorige toere het maar haastig deur die plekke gegaan. Daar was nooit tyd vir ’n uitgerekte vakansie nie.”

Hy knik. “Ek kan verstaan waarom jy weer wil kom. Dis natuurlik veral mooi in Toskane en Umbrië, waar ons vandaan kom. Ek glo nie ek sal ooit daar weggaan nie. Dis so tragies dat my oupa, ’n chirurg, in die oorlog betrokke moes raak en hier moes eindig. Hy het medegevangenes behandel, en toe is hy self dood in dié verre, vreemde land. Hy het net een seun gehad – my vader – wat maar nege jaar oud was toe sy pa verplig is om in Afrika te gaan weermagdiens doen.”

“Dis tragies, maar baie van die Italianers het tog verkies om ná die oorlog hier te bly.” Rafaella voel sy moet darem haar land verdedig. “My oupa het op my oupagrootjie Saayman se plaas gaan help om ’n nuwe opstal te bou. Hy het daar op my ouma Lettie verlief geraak, sy was sewentien, en met haar getrou. My pa is hul seun. Miskien wou my oupa ook maar hier, naby sy oorlede broer, bly. Hulle was baie geheg aan mekaar …”

Giulio se ma onderbreek hul gesprek. “Dit klink asof julle twee familie uitlê. Maar verskoon ons, dokter Continari, ons moet die konsul-generaal gaan groet.”

“Verskoon my, dokter. Dit was aangenaam om met jou te gesels,” sê Giulio ook.

Rafaella is afgehaal. Sy kyk hoe die twee tussen die mense deurbeur en voel asof sy verlies ly. Sy het sopas die merkwaardigste man ooit ontmoet, en nou gaan hy uit haar lewe verdwyn!

Sê nou hy’s getroud? Daar was nie ’n ring aan sy vinger nie, maar dis nie te sê hy is nie getroud nie. Sommige mans dra nie trouringe nie.

Indien wel, waarom het sy vrou dan nie saamgekom nie? Dalk het sy ander verpligtinge. Kinders?

“Moenie so ongelukkig lyk nie,” hoor sy haar pa agter haar terg, en sy draai om. “Ons het hulle vir ete genooi môreaand. Hulle bly in die Lombardy Boutique Hotel in Pretoria-Oos. Ek sal hulle gaan haal sodat hulle nie sukkel om in Lynnwood uit te kom nie.”

Rafaella is so bly dat sy bloos en haar pa lag. “Dis goeie mense om te leer ken, nè? Ons het baie om oor te gesels.”

“O ja.” Baie!

Jacopo en Rachel Continari doen moeite vir die belangrike gaste. Rachel het haar huishulp, Jwana, ook ingespan om met die bereiding van lekker Italiaanse kos te help. Rafaella is dié aand vroeg tuis.

“Ek en Jwana kook al heelmiddag,” sê Rachel. Rafaella sien die etenstafel is pragtig gedek met die beste linne, silwerkershouers, kristalglase en rose uit die tuin.

“Julle wil die mense beïndruk, nè?” lag sy.

“Wel, hulle is familie van beroemde operasangers,” sê haar pa, wat hom met die voorbereiding van die drankies besig hou. “Ek het die Italiaanse konsul-generaal genooi, maar dit was te kort kennisgewing en hy kan nie kom nie. Dis net ons en hulle twee.”

“Ek is bly. Dan kan ons lekkerder gesels sonder ander gaste wat moet aandag kry.”

Sy gaan stort en trek ’n wit linnebroek aan, met ’n sagte wit bloes daarby. Haar blonde hare is gewas, haar blou oë liggies gegrimeer, en sy spuit parfuum aan. Sy lyk nie Italiaans nie, dink sy. Dis haar ma se familie, die Vosloos, se ligte kleur wat sy gekry het. Anders as haar ouer broer, Aldo. Hy het die donker voorkoms van haar pa se mense. Sy wil graag ’n indruk maak op die aantreklike Giulio, al vermoed sy dat daar minstens een vrou in Italië wag wat aan hom verbind is of op hom verlief is. Dalk is hy selfs al verloof.

Nadat sy in die spieël seker gemaak het dat sy aanvaarbaar lyk, gaan maak sy die voorgereg van prosciutto en bruschetta-broodjies met tamatie, basiliekruid, knoffel en kaas. Sy hou van kook, maar kry deesdae min tyd daarvoor. Die lang ure wat sy werk laat dit nie toe nie.

Toe haar pa teen sononder met die mense aankom, is Rafaella se senuwees al dun geskaaf. Sy berispe haar dat sy nie so verspot moet wees omdat die Italiaanse dokter kom kuier nie – maar sy kan haarself nie help nie.

Hy slaan weer eens haar asem weg toe hy inkom in ’n spierwit hemp en donkerblou broek wat sy soel aantreklikheid beklemtoon. Rafaella groet en verwelkom die gaste net half bewus van wat om haar aangaan, probeer om haar oë van Giulio af te hou en wonder of sy daarin slaag. Hy lyk selfversekerd, enigmaties, ernstig.

“Ons kan eers op die stoep gaan skemerdrankies drink,” stel Jacopo voor. “Dis ’n heerlike aand.”

Hy neem die mense na buite en almal gaan sit op die stoele van gegote yster wat Jacopo onlangs gekoop het.

“So ’n pragtige tuin,” sê Louisa. “Soveel blomme! Daardie bome met die pers is veral pragtig.”

“Jakarandas,” vertel Rachel. “Dis Suid-Amerikaanse bome wat nou hier volop is. Ek is bly dis vir jou mooi. Ek is die een wat die tuin beplan. My man is te besig met sy akademiese werk. Hy is mos professor in geskiedenis en hy skryf tans ’n boek oor sy familiegeskiedenis en die Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika.”

“Dit behoort baie interessant te wees,” sê Giulio. “As daar enige inligting is wat ons kan bydra, help ons graag.”

“Dankie,” sê Jacopo, “ek beplan juis om Italië weer te besoek en van die families van die krygsgevangenes op te spoor.”

“Dan moet u ons gerus kontak.” Giulio haal ’n visitekaartjie uit sy beursie en gee dit vir Jacopo.

“Ek sal beslis, dankie,” sê Jacopo, heel in sy skik.

“Vertel eers, het julle nog kinders, en wat doen hulle?” vra Louisa.

“Ons seun, Aldo, wat vyf en dertig jaar oud is en nog ongetroud, is ’n onkoloog in Kaapstad, verbonde aan die universiteit daar,” vertel Jacopo. “Hy het vir Rafaella beïnvloed om ook medies te gaan studeer.”

“A, ’n kankerspesialis,” sê Giulio. “My pa is dood aan keelkanker. Sy keel moes baie druk verduur met die singery. Ek het in ’n stadium gewonder of ek in daardie rigting moet studeer, maar uiteindelik het ek besluit dat chirurgie en die algemene praktyk my beter pas.”

Terwyl haar pa hul eerste drankies skink, gaan haal Rafaella die voorgereg, bordjies en servette. Sy bied dit vir die mense aan, wag eers dat Giulio een broodjie eet en sy mond en vingers netjies met die servetjie afvee voordat sy begin gesels.

“Sing jy ook?”

Hy glimlag. “Ek is darem nootvas, maar ek sou myself geensins in dieselfde klas as my pa en broer plaas nie.”

“Eintlik sing Giulio ook baie mooi, maar hy het verkies om dokter te word,” sê Louisa. “My seuns is albei musikaal en speel verskeie instrumente. Ek self speel die harp.”

“Ag, Mamma, ek het nou nie soveel talent soos Luigi gekry nie. Ek aard beter in wat ek nou doen.”

Louisa is duidelik trots. “Hierdie kind van my het van kleins af siek diere versorg en gesê hy wil mense gesondmaak. Op ons dorp, Cortona, het hulle groot respek vir hom.”

Giulio kyk na Rafaella. “My droom is om op ons landgoed buite Cortona ’n rusoord te begin. Nie juis vir teringlyers of siekes nie, maar vir allerlei mense wat van siekte moet herstel, of wat sommer net uitgebrand is van oorwerk en wat wil rus. Ons gaan ’n nuwe gebou agter ons villa oprig vir die rusoord. Die landgoed is groot en die landelike omgewing sal sulke mense goed doen.”

Rafaella voel onder sy donker oë asof sy onder ’n kollig is, maar sy reageer bedaard. “Dit klink na ’n uitstekende idee.”

“Ek sal natuurlik personeel moet aanstel en fasiliteite inrig.”

“Gaan jy mediese personeel aanstel?” vra sy.

“Nee, nie by die oord nie. Ons gesondheidswette bepaal dat mense wat mediese sorg nodig het, dit by staatshospitale moet kry. By ons sal mense net kom rus en ontspan. Ek sal hulle verwys, indien nodig.”

Later luister Rafaella hoe Giulio en haar pa Suid-Afrikaanse en Italiaanse wyne vergelyk, en sy kan die dokter lekker dophou. Hy straal iets uit, iets wat sy nog nie by enigiemand anders ervaar het nie. Is dit liefde wat begin ontwaak? Sy sal ’n gek wees as sy val vir dié aantreklike, selfversekerde man wat na sy eie wêreld gaan terugkeer en nie eens aan haar sal terugdink nie. Vir wéér seerkry ná haar onlangse liefdesteleurstelling sien sy beslis nie kans nie. André was ook ouer as sy, een van haar dosente, aangehang deur al die meisies. Haar hoop op geluk met so ’n gesogte man is sommer gou verydel toe sy agterkom sy is nie al een aan wie hy beloftes maak nie. Sy kon darem betyds uit dié hopelose situasie vlug.

Jwana kom kondig aan dat hulle kan aansit vir ete. Rafaella se ma laat haar langs Giulio plaasneem. Dit sou sekerlik die soort skoonseun wees wat Rachel sou kies, maar Giulio is bloot ’n skip wat in die nag verbyvaar. Haar ma het nie van André gehou nie en het beweer dat sy van die begin af regdeur hom gesien het.

Tussen die heerlike ete deur gesels Rafaella se ouers en Louisa oor opera. Giulio is stil en luister sonder kommentaar na die gesprek. Rafaella luister ook maar en hou hom diskreet, so hoop sy, dop.

Louisa se kennis van opera is verstommend. “Luigi het onder meer al in operahuise in Wene, Londen, New York, Parys en Boedapest gesing,” vertel sy trots. “Die operahuise waartoe almal aspireer, is natuurlik die Weense Opera en La Scala. Luigi voel hy het nou regtig gearriveer omdat hy in La Scala gaan sing. Julle moet net hoor hoe sing hy “Nessun dorma”. Net so mooi, indien nie mooier nie, as Pavarotti.”

“Mamma, jy spog vreeslik!” Giulio glimlag vir haar, halfberispend, maar liefdevol.

“Wel, ek is trots op my twee seuns. Julle weet, my man, Francesco, kom uit ’n vooraanstaande maar verarmde familie. Hulle het ’n groot naam, maar sy ma het gesukkel ná sy pa se dood en Francesco was nog klein, toe moet sy die landgoed waarop hulle gewoon het, La Renza, buite Cortona, verkoop. Gelukkig het Francesco genoeg geld verdien met sy sang dat hy dit kon terugkoop, en ons woon steeds daar. Hy kon ook vir ons ’n dakwoonstel in Milaan koop. Luigi het weer vir hom woonstelle in New York en Parys gekry. As ’n mens by operahuise in verskeie stede sing, is dit gerieflik om jou eie plek daar te hê. Soms gaan ons saam en bly by hom. Nie dat Giulio dít dikwels kan doen nie. Hy is te besig met sy praktyk.”

Rafaella wonder oor dié singende broer. Giulio lyk nie afgunstig op die skynbare reusesukses van sy broer nie. Sou Luigi so aantreklik wees soos hy?

Hulle sluit die ete af met tiramisu, Rachel se spesialiteit, en Rafaella let op dat Giulio daaraan smul.

“Kan jý dit ook so lekker maak?” vra hy haar, sy ernstige oë skielik vonkelend.

“Ek weet nie. My ma is die beste kok in die wêreld. Ek het nog heelwat om by haar te leer.” Waarom bloos sy tog nou? Sy’s sommer vies vir haarself. Enige aandag van sy kant af laat haar regop spring soos ’n meerkat!

“Ek en die familie het van my vrou ’n goeie Italiaanse mamma gemaak,” lag Jacopo. “Sy kook net so goed soos my oorlede moeder en sy praat vlot Italiaans, soos julle hoor.”

Almal lag, maar Rafaella kyk na Giulio se egalige, spierwit tande en sug innerlik. Waar gaan sy ooit weer ’n man teëkom wat so uitsonderlik is? Binnekort gaan hy weg wees en slegs ’n herinnering word.





2




Al is sy die volgende dag baie besig en stroom die pasiënte by die hospitaal in, kan Rafaella nie ophou om oor Giulio te tob nie. Hy en sy ma is die vorige aand ná ’n baie gesellige kuier by die Continari’s se huis weg sonder dat hy enigsins aangedui het dat hy haar weer sal wil sien.

Die skip het in die nag weggevaar, dink sy spyt.

Sy kom dié aand besonder laat by die huis. Lank ná etenstyd, voetseer van ’n ure lange gestaan by die een operasie ná die ander, en baie moeg. Haar ma het soos gewoonlik vir haar kos gebêre.

Rafaella wou al na ’n eie woonstel trek, maar haar ouers wil niks hoor nie. “Jy kan vir jou een koop as jy genoeg verdien het,” is haar pa se beswaar. “Waarom geld mors op huur as ons hier alleen bly in dié grote huis en jy met liefde verniet kan inwoon?”

“Jy sal nie ordentlik eet as jy alleen bly nie, en jy’s reeds te skraal,” is weer haar ma se beswaar.

Rafaella eet sommer by die kombuistafel. Jwana is lankal huis toe en haar ouers kyk TV. Gisteraand dié tyd het sy in die heerlikheid van Giulio di Mareneschi se diep, donker blik gesit, dink sy, en sug. Nee, hulle het eintlik toe al vertrek. Hulle wou nie te laat kuier nie. Sy het die vorige nag van hom gedroom, hoe hy haar ontwyk …

Sy hoor die huistelefoon lui, maar eet verder. Haar vriende soek haar gewoonlik op haar selfoon. Die oproep sal vir haar ouers wees.

Verbaas kyk sy op toe haar pa met ’n breë, ondeunde glimlag by die kombuis inkom. “Onse Italiaanse dokter wil graag met jou praat.”

“Wat? Wie?”

“Jy weet wie. Giulio di Mareneschi. Ek het mos vir hulle ons telefoonnommer gegee.”

Rafaella vlieg op, probeer nie eens máák of dit haar nie traak nie. “Ek kom, Papà!”

Sy draf behoorlik na die telefoon in die voorportaal, haal eers diep asem voordat sy antwoord sodat sy nie opgewonde moet klink nie.

“Hallo … e … Giulio.”

“Hallo, Rafaella.” Sy stem stuur rillings deur haar. “Ek hoop dit gaan goed?”

“Lekker dankie, ek het net ’n harde dag agter die rug. Dis ’n toeloop van pasiënte en ons fasiliteite laat veel te wense oor.” Haar hart klop kliphard in haar ore.

“Ek hoor dit gaan maar rof in sommige van die hospitale hier, ja, maar gelukkig is daar mense soos jy wat nie daardeur afgesit word nie. Ons het gisteraand heerlik by julle gekuier. Sulke gasvryheid het ons nie verwag nie. Ek wou net dankie sê.”

“Dit was ’n plesier om julle te onthaal.” Waarom wil hy vir háár dankie sê en nie vir haar ma nie?

“Professor Scribante van chirurgie by jul universiteit se mediese skool het my gevra of ek bereid sou wees om ’n paar lesings te gee. Ons bly dus ’n week langer. Ek het gedink dit sou lekker wees om mekaar weer te sien.”

Sy kan bollemakiesie slaan van blydskap. “O ja, dit sal beslis lekker wees.”

“Ons bly aan in die gastehuis. Ek het gewonder of jy vir my jou hospitaal sou wys. Môre of oormôre miskien, as dit nie te gou is nie? Ek wil graag sien hoe gaan dit in ’n buitestedelike Suid-Afrikaanse hospitaal met ’n groot pasiëntelading.”

“Maar natuurlik! Laat my net weet wanneer jy kan kom, dan reël ons dit.” Genade, haar stem is skoon skril van opgewondenheid. Die skip het anker gegooi!

“Dankie, dis baie gaaf van jou. Ek het ook gewonder of jou ma sou omgee om myne ’n bietjie rond te wys. Ek wil haar nie heeltyd alleen laat nie, hoewel sy maklik self uitgaan. Sy is vir niks bang nie en doen graag inkopies.”

“Ek is seker my ma sal dit geniet. Wanneer jy saam met my kom, kan hulle gaan rondloop.”

“Wonderlik. Ek bel jou dan weer?”

“Enige tyd.”

Hy lui af en sy voel asof daar borrels in haar bloedstroom is. Sy gaan na die sitkamer. Haar ouers kyk met afwagting na haar.

“Jou oë skitter, my liefling,” terg Rachel.

“Wel? Gaan hy vir jou kom kuier?” vra Jacopo met ’n breë glimlag.

“Ek vertel julle wat hy gesê het …”

* * *

Rafaella is skoon oorstuur toe sy wag dat Giulio by die hospitaal opdaag. Hy wou self ry en sy moes aanwysings gee. Sy het haar kollegas gewaarsku dat die Italiaanse dokter wil kom kyk hoe die hospitaal werk en dat dit haar aandag gaan vereis.

“Is die man nou iets van jou, jou boyfriend of so iets?” wou dokter Ngwenya, die superintendent, met ’n glimlag weet.

“Ek ken hom skaars. Hy’s bloot ’n besoeker. Ek het hom ontmoet by die diens vir die krygsgevangenes by Zonderwater.”

“Jy bloos dan, dokter Continari.”

Sy het gelag, maar haar wange hét gebrand.

Sy maak pas ’n saalronde in die mansaal klaar toe ’n student in haar hospitaaljaar haar kom roep. “Rafaella, daar is ’n man by ontvangs, ’n dokter met ’n Italiaanse naam, en hy sê julle het ’n afspraak. Sjoe, dis die sexyste man wat ek nóg gesien het. Is hy jou vriend?”

Rafaella lag. “Ja, hy is ’n vriend, maar sy kuier is bloot professioneel.”

“As jy hom nie wil hê nie, kan jy hom gerus aangee!”

“Lawwe ding. Gaan sê asseblief vir hom ek kom oor vyf minute.”

Met ’n woes bonsende hart maak sy klaar en loop na die voorportaal, selfbewus in haar wit doktersjas. Hopelik lyk sy darem professioneel. Giulio staan en praat met dokter Ngwenya en Rafaella sien dat al die vroue in die portaal vir hom loer. Hy dra ’n blou hemp, ’n das en ’n donker broek, direk van sy lesing by die fakulteit af. Hy sien haar nie dadelik raak nie, maar staan en gesels, beduie met sy hande. Sy wil nie kortasem by hom aankom nie en loop stadiger, haal diep asem.

Dokter Ngwenya sien haar en wuif. Giulio draai om en glimlag vir Rafaella.

“Hallo, dokter Continari,” groet hy heel formeel. “Die superintendent vertel my van die geweldige vigsprobleme in dié land.”

“Hallo, dokter. Ja, dis ’n stryd, maar deesdae is daar darem meer antiretrovirale middels beskikbaar. Wat wil jy eerste sien?”

“Ek wil graag jul ongevalle-afdeling sien, die operasiesale, dan die sale waar pasiënte herstel. Enigiets en alles. Ek is in jou hande.”

“Goed dan. Verskoon ons asseblief, dokter Ngwenya. Of wou u saamgestap het?”

“Nee wat, dokter. Ek’s te besig. Gaan julle gerus voort.”

Oral waar sy en Giulio loop, kyk mense hulle agterna. Sy vertel en beduie, gee syfers, prognoses, stel hom aan ander personeel voor.

“Hier is te veel pasiënte vir dié fasiliteit,” merk hy fronsend op. “Dis oorvol. Julle lyk kwaai onder druk.”

“Ja, dit gaan dol. Ek het soms skofte van langer as vier en twintig uur.”

“Ek sou my personeel nooit so lank laat werk nie. Moeë mense maak foute. Veral as dit by operasies kom, is uitputting gevaarlik.”

“Dit kan nie anders nie. Daar is nie genoeg dokters of hospitale nie en ons regering besef skynbaar nie die tekortkominge nie.”

Hy kyk haar simpatiek aan. “As jy jou opleiding voltooi het en vir jouself werk, sal dit nie so dol gaan nie.”

“Nee, seker nie. Mediese studente moet baie hard werk. Ek was pas gekwalifiseer, toe doen ek tydens my hospitaaljaar by ’n plattelandse hospitaal operasies, soos ’n wafferse ervare chirurg, en vang babas asof ek in verloskunde gespesialiseer het.”

“Een voordeel het jy seker: Jy doen binne ’n kort tyd baie goeie ondervinding op.”

“Dit ís so. Ek leer vir seker om krisisse te hanteer.”

Giulio wil stadiger loop deur die kindersaal. Sy moet hom vertel wat elkeen makeer. Hy gesels hier en daar met die kleingoed, sy stem deernisvol. Hy’s lief vir kinders, sien Rafaella. Haar hart verteder as sy sien hoe hulle op sy aandag reageer.

Toe die besoek klaar is, stap sy saam met hom na sy huurmotor en sien dis nie sommer ’n goedkoop, basiese motor nie, maar ’n splinternuwe, silwer C-klas Mercedes. ’n Man vir vertoon? Is sy hele familie dalk so? Sy let altyd op na polshorlosies, dit sê nogal iets van die draer. Giulio s’n lyk soos ’n duikhorlosie – ’n groot, praktiese ding. Waarskynlik baie duur.

“Kan ek jou môreaand vir ete uitneem, of is jy te besig?” vra hy skielik.

Rafaella se hart tol al in die rondte. “Ek kan ’n plan maak. Vandeesweek is ek nie op nagskof nie, al werk ek baie oortyd. Dankie, dit sal lekker wees.”

“Ek sal jou om agtuur by die huis kom haal, dan gaan ons na enige lekker restaurant wat jy kan voorstel.”

“Ek sien uit daarna.” En hoe!

* * *

Rafaella neem Giulio na die Plaaskombuis, want sy wil hom wys hoe lekker eg Suid-Afrikaanse kos is.

Daar is heelwat mense in die restaurant op ’n kleinhoewe aan die oostekant van Pretoria. Dit het ’n plaasatmosfeer en sy hoop Giulio hou daarvan. Hulle sit by ’n houttafel op ’n terras omring deur ’n rietmuur. Lanterns hang aan die bome.

“Dit voel amper soos ’n boma in die Krugerwildtuin,” sê sy. “Was jy al daar?”

“Nee, Pretoria is die eerste plek wat ek in Suid-Afrika besoek. Miskien sal ek later weer kom en meer van die land sien. Eintlik het ek my ma net die guns gedoen om haar te bring. Sý is die een wat die graagste wou kom. Ek sou leeus en olifante van naby wou sien, maar ek het nie nou tyd nie. My praktyk wag.”

Die kelner bring spyskaarte en Giulio laat haar die wyn kies, ’n shiraz van ’n bekende Stellenbosse wynlandgoed wat al vele goue medaljes gewen het. Sy hou Giulio dop terwyl hy die spyskaart bestudeer. Hy het so ’n mooi vel, bruingebrand en glad. Sy dik hare krul effens. Sy neus is lank en reguit en sy mond goed gevorm. Hy is eenvoudig die aantreklikste man wat sy nog gesien het.

Dit bekommer haar eintlik. Mans so mooi soos hy is gewoonlik ydel, en dit sit haar altyd af. Giulio skep nou wel nie die indruk dat hy ydel is nie, maar sy wonder tog.

Hy kyk op en betrap haar dat sy na hom tuur. Net soos die dag by Zonderwater. Sy kyk vinnig verleë af na die spyskaart.

“Hierdie wildevark wat hulle het … is dit lekker?” vra hy.

“O ja, baie lekker. Dis een van my gunstelinggeregte.” Sy kan nie opkyk in sy geamuseerde gesig nie. Seker lankal gewoond daaraan dat vroumense hom aangaap asof hulle nie kan glo wat hul oë sien nie.

Sy bestel vir hulle snoekpatee as voorgereg, dan wildevark met soetpatats en malvapoeding vir nagereg. Hy sal eet wat sy eet, sê Giulio voordat hulle bestel. “Ek vertrou jou smaak.”

Terwyl hulle vir die snoekpatee wag en die shiraz beproef, probeer Rafaella om nie weer soos ’n skaap na hom te staar nie en liewer meer omtrent hom uit te vind.

“So, waar was jy op skool?”

“In Cortona, maar ek is mos toe Florence toe om geneeskunde te gaan studeer.”

Hy wei nie uit nie, maar vra haar oor haar eie lewe uit, luister aandagtig na haar beskrywings van haar skole, haar universiteit, haar werk as dokter.

“Jy is so mooi, jou pasiënte sal op jou verlief raak,” terg hy.

Rafaella is uit die veld geslaan. Dink hy regtig sy’s so mooi, of vlei hy nou net soos ’n tipiese Italianer?

“Raak jóú pasiënte nie op jou verlief nie?” terg sy terug.

Hy grinnik. “Ag, ek is nie soos my broer die operaster nie. Die vroumense raak dolverlief op hóm. Val vir sy sjarme en voorkoms. Hy het natuurlik ook ’n oog vir vroue, maar daar is ’n spesiale een, die sopraan Maria Vallerta. Ek dink hulle trou dalk eendag, hoewel hy beweer dat een operaster nie met ’n ander behoort te trou nie.”

“En … lyk julle twee na mekaar?”

“Mens kan sien ons is familie, maar hy het blonde hare en blou oë, wat hy van die Hammond-kant van die familie kry. Ek is donker soos my pa se mense.”

“Waar het jou ouers dan ontmoet?”

“In Londen, toe my pa by Covent Garden opgetree het. Hy het my ma vir ete genooi, blomme aangedra, en kort daarna is hulle getroud. Hy het altyd gesê dat die liefde hom soos ’n bliksemslag getref het toe hy dié Engelse roos ontmoet en hy wou nie op hom laat wag nie.”

“Dis romanties,” sug Rafaella.

“Ja, ons Italianers is mos bekend daarvoor.” Hy lag.

“Is álmal van julle so romanties?” spot-vra sy.

“Omtrent deur die bank. Amore, amore bo alles.”

Sy sterf om te weet of hy baie meisies het, maar dit is tog nie iets wat ’n mens durf vra nie.

“Ek is natuurlik die uitsondering op die reël,” gaan hy voort. “By my kom werk eerste. Ek wil ’n geneser wees, nie ’n minnaar nie.”

Rafaella voel soos ’n ballon wat opgeblaas was, skielik geprik word, en bars. Al haar wind weg. Waarom het hy haar uitgevra as hy haar nou so waarsku? Dink hy sy kry reeds idees? Dis oor sy hom soos ’n skaap aangegaap het!

Die voorgereg kom en hy eet proe-proe. “Dis lekker. Ek sal onthou om dit op die spyskaart te soek as ek weer in ’n Suid-Afrikaanse restaurant eet.”

Rafaella proe skaars die kos. Ná vanaand sien sy hom nooit weer nie.

“Is daar dan nie ’n vrou in jou lewe nie?” glip dit uit. Sy kan haarself skop. Dis haar groot swak plek, om dinge te sê wat sy juis nié wou sê nie.

Hy kyk na haar. Nie spottend nie, maar ernstig. “Daar wás ’n belangrike meisie in my lewe, maar sy het verlief geraak op my broer. Toe los sy my. Hy wou haar nie eens gehad het nie.”

“Sy moes mal gewees het …” Sy byt haar lip. Daar doen sy dit weer.

“Nee wat, hy is net veel meer flambojant as ek. Veel interessanter. Ek moes haar nie kwalik geneem het nie, maar ek kon haar daarna tog nie terugvat nie. Sy het my te seergemaak. Nie lank daarna nie is sy dood.”

Rafaella kyk geskok na hom. Die kelner kom neem die voorgeregborde weg en sy moet wag voordat sy kan praat.

“Wat het gebeur?”

“Sy het by Positano met haar motor by ’n afgrond af gery. Tragies. Arme Vanessa. Sy was maar in haar vroeë twintigs. Dis so jammer dat sy met my en Luigi deurmekaar moes raak.”

Rafaella weet nie wat om te sê nie. Was dit ’n ongeluk, of selfdood? Sy wil weet, maar durf nie vra nie.

Giulio verander die onderwerp. “Luigi gaan nog een van die grootste tenore van alle tye word as hy net hard sou werk. Sy beste rol, dink ek, is Rodolfo in La Bohème, wat hy nou gaan sing, maar hy is ook besonder goed as Tonio in Donizetti se La fille du régiment en as die Duca di Mantova in Rigoletto.”

As hy maar eerder oor homself sou praat! Wanneer sy probeer vis, draai hy die gesprek netjies weg na sy broer. Skerm hy vir iets? Of is hy bloot werklik onegoïsties?

Toe die hoofgereg kom, is hy weer in sy skik. “Baie lekker. Jy het goeie smaak, nes ek vermoed het.”

Daarna praat hy oor wat hy by haar hospitaal gesien het, wat hy by die fakulteit geneeskunde gedoen het … Die gesprek kom nie weer op ’n persoonlike vlak nie.

Rafaella geniet dit intens om net naby hom te wees, na sy mooi stem met die singende aksent te luister, na sy gesig te mag kyk. Die aand gaan gans te gou om. Hy neem haar huis toe, bedank haar plegtig en neem nogal formeel afskeid. Hy tel darem by die deur haar hand op en soen dit sag. Maar hy wil nie inkom vir koffie nie.

Sy staan op die stoep en kyk hoe hy wegry, na die hek wat oopskuif, die verdwynende agterligte van sy motor.

Sy druk haar mond teen die plek waar hy haar hand gesoen het, en sug.

Vier dae later, toe Rafaella in die aand terugkeer van die hospitaal, staan die silwer Mercedes op hul inrit. Sy het in dié tyd niks van Giulio gehoor nie, al het haar ma en Louisa ’n paar keer saam rondgeloop en vriendinne geword. Rafaella se hart gaan aan die galop. Sy wens sy het eers kans gehad om uit haar hospitaalklere te kom en te stort, sy’s seker sy lyk betreklik gehawend.

Almal gesels in die sitkamer toe sy inkom. Giulio staan op en glimlag vir haar.

“Hallo, Rafaella. Ons kom totsiens sê. Môre vertrek ons terug Italië toe.”

“Ons hoop julle sal vir ons kom kuier,” sê Louisa. “As julle belangstel in Renaissance-argitektuur en -kuns en die Etruskiese geskiedenis, sal julle dit in die streek rondom ons landgoed in oorvloed kry.”

“Ons hét al daar gereis,” vertel Jacopo. “Maar ek wil mos in Italië gaan navorsing doen vir my boek, en dis tyd dat ons weer familie opsoek.”

“Julle is enige tyd welkom om by La Renza te kom bly,” sê Louisa. “Ons villa is groot genoeg vir hope gaste.”

“Bly nou vir aandete,” por Rachel. “Julle moet tog iéwers eet vanaand en ons maak gewoonlik in elk geval te veel kos. Daar sal genoeg wees vir julle ook, as ons slaai en broodjies bysit.”

Louisa kyk na Giulio. “Ja, ons kan seker, nè, caro? Ons sal net nie lank kan vertoef nie, ek moet nog gaan inpak. My tas gaan so vol wees met al my aandenking-kopery!”

“Ons hoop om jul gasvryheid eendag te kan terugbetaal,” glimlag Giulio.

Rafaella verskoon haarself en gaan gou stort en iets mooiers aantrek, binne die rekordtyd van vyftien minute.

“Ek bewonder ’n vrou wat so gou ’n gedaanteverwisseling kan ondergaan,” terg Giulio toe sy weer in die sitkamer kom. Hy het ’n glas rooiwyn in die hand, en hy lyk ontspanne en o so begeerlik.

“Ek het al baie oefening gehad,” lag Rafaella. “In my lewe is daar nie veel kans vir tyd verspil nie.”

Haar pa bied vir haar wyn aan, wat sy dankbaar neem. Sy gaan sit naby Giulio. “Jou lesings het goed verloop, skat ek?”

“Ja. Dit was interessant om te sien hoe dit in dié fakulteit gaan. Ek dink altyd dit doen ’n mens goed om te sien hoe geneeskunde in ander lande werk. Ek het ses maande by Guy’s-hospitaal in Londen gaan werk, vir die ondervinding en om my Engels te verbeter. Dit was my ma se idee en haar familie het mooi na my gekyk. Ek het in Venesië ook gaan werk, maar toe is ek terug Cortona toe om my praktyk te begin.”

“Ek sou ook graag oorsee wou gaan werk,” sê Rafaella. “Nadat ek vanjaar voltooi het.”

“Jy kan dit gerus doen. Dis baie goeie ondervinding.”

Giulio draai na haar pa en begin hom uitvra oor sy werk.

“As historikus gaan besoek ek graag die Ou Wêreld waar meesterlike kuns so volop is,” sê Jacopo. “Vir Italië kan mens eenvoudig nooit moeg raak nie. Daar was ’n tyd dat ek gewonder het of ek daar as ’n besoekende professor moet gaan klas gee, maar ek het nooit sover gekom nie. Miskien sal ek ná aftrede iewers ’n module kan gaan aanbied. My vrou verplaas nie so maklik nie, maar ek kan haar dalk ompraat tot ’n uitgerekte vakansie.”

“Louisa hét my in die versoeking gebring om weer Italië toe te gaan,” sê Rachel en staan op. “Ek gaan net gou kombuis toe. Nee, sit jy, Rafaella. Hou vir Giulio geselskap.”

Rafaella sak dankbaar terug in haar stoel. Haar laaste tydjie saam met Giulio is binne enkele ure verby. Maar dalk sien sy hom nié nou vir die laaste keer nie. Sy gaan beslis die een of ander tyd in Cortona kuier, met of sonder haar ouers. Dis ál genade.

Die geselskap gaan oor ditjies en datjies; die ete is gou verby. Toe Rafaella weer sien, staan hulle op die stoep en wuif die Di Mareneschi’s totsiens. Dit is asof ’n lig afgeskakel word. Giulio het weer haar hand gesoen en dit voel asof haar vel daar liggies geskroei het.

Haar ma sit ’n arm om Rafaella se middel. “Hy ís iets besonders. Ek kan sien jy hou van hom. Toemaar, jy sal hom weer sien.”

“Al moet jou ma by Louisa gaan kuier om dit te bewerkstellig, en ek gaan navorsing doen,” terg haar pa.

Rafaella sug teatraal. “Spot maar, julle ou getroudes. Julle weet nie hoe swaar dit is om ’n enkeling te wees by wie die liefde verbygaan nie.”

Haar ouers lag. “Ag, jy’s mos mooi en jonk,” sê Rachel. “Mooi én slim. Een van die dae raap iemand soos Giulio jou op.”

“Dis nou ’n ma wat daar praat. Nes Louisa. Sy dink haar seuns is wonderlik, maar hulle ís seker ook.”

“Wat moet gebeur, sal gebeur,” sê Jacopo glimlaggend. “Kom ons gaan in.”

* * *

Kort ná die Di Mareneschi’s se laaste besoek ontvang Rachel ’n kort briefie van Louisa, wat weer dankie sê en die kuier-uitnodiging herhaal. Sy stuur groete van Giulio. Van hom self kom daar egter niks.

Die einde van die jaar kom nader en Rafaella se gemeenskapsjaar is byna verby. Sy kan Giulio nie vergeet nie. Sy gesig vervaag in haar geheue, maar nie die herinnering aan hoe hy haar laat voel het nie. Geen ander man het haar al ooit so laat voel nie. So … kwesbaar. Uitgelewer. Vol begeerte. En so verydel. Sy moet besluit wat sy hierna gaan doen en begin na ’n pos soek. By die Masondo-hospitaal wil sy nie aanbly nie. Sy wil eintlik oorsee gaan. Maar as sy nou na Cortona gaan, sal dit lyk asof sy agter Giulio aanhardloop. Dit sal hom waarskynlik net irriteer. Aldo kan dalk raad gee. Sy skryf vir hom ’n e-pos.

“As jy nie in iets wil spesialiseer nie, kom af Kaap toe en kom werk hier by ’n hospitaal,” raai hy aan.

Rafaella oorweeg dit ernstig, begin planne maak om eers vakansie te hou en dan te verhuis en in alle erns haar beroep te beoefen.

Maar ’n dubbele tragedie lê en wag.





3




Rafaella is nog skaars wakker toe haar pa stilletjies by haar kamer inkom.

“Oupa Pietro is in sy slaap oorlede.” Sy stem is hees van hartseer.

“Ag nee, Papà!”

Sy spring uit die bed en omhels haar pa. “Ek het ’n voorgevoel gehad hy gaan nie meer lank hou nie. Toe ons by die gedenkdiens was, het ek gedink hy sê vir oulaas totsiens. Nou is ek baie bly ons het hom geneem.”

Was dit nie vir haar oupa wat Zonderwater toe wou gaan nie, het sy Giulio di Mareneschi ook nooit ontmoet nie.

Die volgende week is vol begrafnisreëlings. Aldo laat tot hul ontsteltenis uit die Kaap weet dat hy dit nie sal kan bywoon nie, want hy het die ergste griep in jare opgedoen.

Rafaella is baie hartseer by die diens. Sy was so lief vir haar oupa en hy het voor hul oë weggekwyn. Al het hulle gereeld gekuier, soveel na hom omgesien soos hulle kon, was hy maar nie dieselfde ná sy vrou se dood nie. Hy wou nie by haar ouers aan huis bly om ’n las van homself te maak nie, het hy gesê, en homself geleidelik onttrek. Die dag by Zonderwater was ’n buitengewone oplewing.

Hulle is nog aan die rou toe die volgende ramp hulle tref.

“Rafaella, ek wou nie ’n ophef oor niks maak nie, maar ek dink daar is ’n knop in my bors.”

Rafaella skrik vir haar ma se bleek, strak gesig.

“Ag hemel, is Mamma seker?”

“Doodseker, teen dié tyd. Ek het nog nie vir jou pa vertel nie. Dit sal hom onnodig ontstel. Ek wou eers hoor wat jý sê.”

Rafaella probeer klinies onbetrokke wees, voel of sy ook die knop kry. Ja, dit is onmiskenbaar.

“Dis glad nie noodwendig kwaadaardig nie,” paai sy. “Dis nie te sê dis kanker nie.” Hoe wens sy Aldo was nou hier, met sy groter kennis. “Die meeste sulke dinge is op die ou end nie kanker nie. Ons hoop dis ’n fibroadenoom. Die eerste ding wat ons moet doen, is om vir Mamma ’n biopsie te laat kry. Ek sal dit dadelik reël.”

“Hoe dankbaar is ek nou dat my dogter ’n dokter is.”

Rafaella kry trane in haar oë en omhels haar ma. Dis ’n geweldige skok, maar sy wil nie haar ma nog banger maak met ’n gehuilery nie. Eers as hulle die toetsuitslae het, kan hulle die volgende brug oorsteek. Sy sal dokter Ngwenya vra of sy nog by die Masondo-hospitaal kan aanbly. In so ’n tyd kan sy mos nie weggaan nie.

“Ek gaan elke tree van die pad hier by Mamma wees.”

Snaaks hoe so ’n krisis alle ander oorwegings sekondêr en onbelangrik maak. ’n Dokter dink mos dit gebeur met ánder mense, met pasiënte. Jy sien siekte meestal objektief.

Haar ma was altyd blakend gesond. Hulle hele gesin is nog altyd geseën met goeie gesondheid en stamina. Sy moet net dadelik vir Aldo laat weet.

“Aldo, moenie skrik nie, maar daar is ’n knop in Mamma se bors.”

Rafaella hoor hoe haar broer sy asem geskok intrek. Toe sy hom verseker het dat sy die knop self kon voel, begin hy dadelik planne maak.

“Oukei, ek vlieg op. Gelukkig is dit al Desembervakansie en die studente is klaar met eksamens. Ek sou in elk geval binnekort vir Kersfees gekom het. Ek sal Mamma na dokter Justus Havenga neem. Ek en hy het saam gespesialiseer. Ek was nou eintlik van plan om vir René saam te bring om haar aan julle voor te stel. Ek dink aan verloof raak.”

“Wat? Ons weet dan niks van haar af nie!”

“Nee, ek weet, dit het ’n bietjie vinnig gegaan. Sy is ’n teatersuster en ek het haar onlangs ontmoet. Sy is fantásties, my sus. Jy gaan van haar hou. Ek hoop in elk geval so. Sy is mooi en intelligent, sommer alles wat sy moet wees. Maar nou dink ek ek moet haar eerder later bring. Laat ek eers Mamma se krisis hanteer.”

Rafaella sug van verligting. “Dankie tog. Ek wou weggaan, maar nou sal ek vir eers by Masondo aanbly, totdat ek gerus is oor Mamma, of …” Sy sluk haar woorde. Amper het sy gesê “dat ek niks kan verander deur te bly nie”. Meteens wil sy huil, en snuif hard.

“Moenie huil nie, sus. Ons sal die wa deur die drif trek,” kom Aldo se troos. Hy wat so goed weet wat die verloop van kanker is. Hoe dit so dikwels ’n uitgestelde doodsvonnis is.

“Hoe gou kan jy hier wees?”

“Seker al teen oormôre. Hou jy en Pa nou net moed. Kan ek gou met Mamma praat? Ek moet haar probeer gerusstel.”

“Het Aldo verduidelik wat hulle tydens die biopsie gaan doen?” vra Rafaella haar ma.

“So half en half. Hy sê hy sal meer volledig verduidelik wat al die moontlikhede is as hy hier aankom. Ek is só bly hy kom.”

Rachel sit verwese op die rand van die dubbelbed in haar nagklere en japon. Vanaand is Jacopo by ’n vergadering van ’n gespreksgroep. Rafaella weet dat hulle die nuus sal moet bekend maak sodra hy terug is.

Rafaella gaan sit langs haar ma en neem haar hand. “Ons kry die beste spesialis moontlik om na Mamma te kyk – dokter Justus Havenga, het Aldo gesê.”

Rachel sug sidderend. “Ag my kind, jammer dat ek nou so ’n ou papbroek is. Dis net dat ek nooit juis siek was nie. Vertel jý maar vir my wat hulle alles by die biopsie gaan doen sodat ek my kan voorberei.”

“Dit word gewoonlik onder plaaslike verdowing gedoen, Mamma. Maar ons sal Mamma aan die slaap maak om dit minder erg te maak. Die chirurg maak ’n klein snytjie so naby aan die knop as moontlik, en verwyder ’n klein stukkie weefsel, wat getoets sal word. As die knop baie klein is, haal hy sommer die hele ding uit. Dit behoort nie langer as ’n uur te duur nie. Maar Aldo sal alles weer verduidelik.”

“Dankie, my liefling, dat jy my so bystaan. Dis ’n groot troos. O … daar hoor ek Papà se motor.” Sy kyk verskrik na Rafaella. “Kom ons gaan vertel hom maar.”

Hand aan hand loop hulle na die voorportaal. Die motorhuisdeur kraak toe en die deur daarvandaan gaan oop. Jacopo kom al fluitende in, aktetas in die hand. Hy gaan staan stokstil en kyk fronsend na hulle.

“En nou? Wat lyk julle twee so verskrik? Wat het gebeur?”

Rafaella los haar ma se hand sodat haar ma haar pa kan gaan omhels. Hy kyk bekommerd oor Rachel se skouer na Rafaella.

“Kom ons gaan sit in die sitkamer, dan vertel ons vir Papà,” stel sy voor.

Jacopo is papierbleek geskok ná die nuus. Hy sit op die bank met sy arm om sy vrou, wat nou kalm is, maar ewe bleek.

“Dankie tog ons het twee kinders wat medies gaan swot het,” prewel hy. “Nou kan hulle jou darem help, cara.”

“Aldo is binne twee dae hier,” sê Rafaella. “Mamma moet maar net geduldig wag, dan sal hy alles kom hanteer.”

Rachel sug bewerig en leun haar kop teen haar man se skouer. Rafaella weet maar alte goed dat dit Job se geduld gaan verg om te wag. Dit gaan twee swaar dae wees.

* * *

Aldo kom twee aande later daar aan in sy huurmotor, met ’n groot tas wat wys dat hy nie beplan om gou na sy Kaapse tuiste terug te keer nie. Al drie wag hom by die voordeur in. Rafaella kyk met trane wat vlak lê hoe haar ma hom om die hals val en hoe mooi hy met haar praat. Aldo word vroeg kaalkop, nes sy pa, maar hy is steeds lenig en aantreklik. Haar beste, liefste broer, met sy uitstekende mensvaardighede.

Met sy arm om sy ma en sy ander hand wat sy tas sleep, kom hy nader. Die glimlag waarmee hy Jacopo en Rafaella groet, is baie geforseerd. Rafaella weet dat hy diep bekommerd is. Hy weet te veel van kanker om enige tekens ligtelik op te neem.

“Ai, lekker om julle weer te sien,” sê hy, los sy tas maar nie sy ma nie, en soen hulle om die beurt.

“Ons het jou gunstelingeetgoed gemaak. Ons kan alles bespreek terwyl ons eet,” sê Rafaella met valse vrolikheid. Heeltyd dink sy dat swaarmoedigheid van haar kant haar arme ma net somberder sal laat voel, en sy probeer hard om almal op te beur. Tot dusver tevergeefs.

Sy en haar pa skink drankies terwyl haar ma Aldo na sy slaapkamer vergesel. Hulle hoor hoe hy gemaak-vrolik hard praat en sê dat hy vinnig gaan opfris, dat hy verlang het en dat hulle baie het om oor te praat. Rachel se moeë voetstappe klink in die gang en gaan na die kombuis. Rafaella vermoed sy gaan trane afvee waar hulle dit nie kan sien nie.

“Ag, árme Mamma,” sug sy.

Haar pa knik, sy gesig stroef. Hulle wag in stilte en luister na die opera-CD wat Jacopo onlangs gekoop het. Luigi di Mareneschi sing saam met ’n sopraan. Die pragtige klanke van die lied uit La Bohème laat Rafaella net nog treuriger voel. Natuurlik moet sy ook al weer aan Giulio dink, met hopelose, sentimentele verlange. En vies vir haarself dat sy selfs in hierdie tyd so aan hom bly dink. Wanneer sal sy hom ooit weer sien? Nou kan sy ook nie Italië toe gaan nie. Sy wens sy kon hul leed deel met dié man wat self ’n ouer aan kanker verloor het. ’n Man wat ook ’n geneesheer is en wat sal weet hoe hulpeloos jy ten spyte van jou kennis voel.

Aldo kom in en lyk verfris. “Wie sing daar?” vra hy. “Dis een van die mooiste tenoorstemme wat ek nog gehoor het.”

“Dis Luigi di Mareneschi, wie se mense ons onlangs ontmoet het toe hulle na die gedenkdiens by Zonderwater gekom het,” vertel Jacopo. “Die seun van die groot bariton Francesco di Mareneschi.”

Aldo gaan sit swaar in ’n leunstoel. “Ek ken die bariton, ja. Ek moet sê, die seun is net so talentvol soos die pa. Sing Francesco nog? Hy kan nie meer so jonk wees nie.”

“Nee, hy is onlangs dood. Aan keelkanker,” sê Jacopo stroef.

Die woord maak hulle almal ’n rukkie heeltemal stil. Aldo vra verder uit oor die Di Mareneschi’s. Rafaella vertel met smaak.

“Giulio wil ’n rusoord op hul landgoed begin. Hy is seker al besig om sy planne uit te voer, hy was vasbeslote.”

Sy sien Aldo kyk haar ondersoekend, agterdogtig, aan, en sy bloos warm. Wat hoor hy tog in haar stemtoon? Kan sy dan níks wegsteek nie?

“Dié Giulio klink na ’n agtermekaar kêrel,” merk Aldo droog op.

“Dít is hy gewis,” sê Jacopo. “Kom ek skink vir ons wyn. Dit sal ons goed doen.”

Aan tafel heers die intimiteit van ’n hegte gesin in ’n verdrukking wat hulle saam moet deurleef. Aldo smul aan sy ma se heerlike kos, maar dit lyk tog vir Rafaella asof hy dit ’n bietjie oordryf om Rachel te troos.

“Ek het reeds alles met Justus Havenga gereël,” sê hy toe hulle by die tiramisu-nagereg trek. “Môreoggend om tienuur het ek en Mamma ’n afspraak by hom. Hy het sy spreekkamer by die kliniek en die biopsie word sommer daar gedoen. Hy’t vir ons ’n chirurg gekry, een van die bestes, Erik Taljaard.”

“Ek kom saam,” sê Jacopo. “Dis vakansie, die eksamens is verby. Ek is heeltyd tot jou ma se beskikking.”

“As Papà wil.”

Rafaella sou ook graag wou gaan, maar al vier van hulle is darem te veel. Sy sal eerder gaan werk.

Rafaella kom by die huis en tref haar mense met koffie in die sitkamer aan. Sy staal haar om die uitslag van die toetse te hoor. Haar ma lyk heeltemal verwese, haar pa probeer verbete dapper wees en Aldo het ’n sombere saaklikheid.

“Kom sit, sus,” sê Aldo.

Haar ma vra sag of sy wil koffie hê en skink vir haar. Sy neem die koppie en sluk dit so vinnig af dat dit haar keel brand. Sy sit die koppie en piering rinkelend neer, en kyk gespanne na Aldo.

“Mamma het ’n fillodetumor in haar linkerbors,” sê Aldo in sy dokterstem. Rafaella haat dit! “Dit is ’n snelgroeiende massa wat in die periduktale stromale selle van die bors vorm en minder as een persent van bors-neoplasma uitmaak. Dit kán niekwaadaardig wees, maar in dié geval is dit grensgeval-kwaadaardig. Alle vorme van fillodetumors word as kanker beskou, want selfs die niekwaadaardige soort het kwaadaardige potensiaal. Dit groei baie vinnig en moet dadelik verwyder word.”

“En die beste behandeling daarná is …?” vra Rafaella deur lippe wat styf geword het van skrik.

“Chemoterapie en bestraling word nie as effektief beskou nie, dus is chirurgie die enigste behandeling,” sê Aldo. Hy kyk na sy hande, en weer op na Rafaella. “Justus en ek is dit eens dat ’n volledige mastektomie meer effektief sal wees as gedeeltelike verwydering.”

Rafaella kyk vlugtig na haar ma, wat styf teen haar pa sit en net een keer saggies snuif. Hulle lyk albei asof hulle trane inhou.

“Volledig?” vra sy. Hoe moet haar arme ma, enige vrou, voel by die vooruitsig dat haar hele bors afgesit moet word?

Aldo se oë blink verdag en sy sien hy sluk. Klinies korrek kan hy nie wees as sy ma die een is wat met die gevreesde siekte moet worstel nie.

“Wye chirurgiese eksisie verseker nie dat daar nie vrye rande sal oorbly nie. Mastektomie is veiliger.” Aldo druk-druk aan een oog.

Rafaella staan op en gaan druk haar ma, voel hoe sy ingehou bewe. Sy voel self heeltemal wankelrig toe sy weer gaan sit.

“Dan moet ek maar die bors verloor,” sê Rachel dapper. “Al lyk dit hoe sleg.”

“Dit gaan geen verskil maak nie,” sê Jacopo vurig. ” Jy sal nog net so mooi wees soos altyd, cara.”

“Net ’n bietjie windskeef,” spot Rachel, maar haar stem breek.

Rafaella wissel ’n blik met haar broer en vee haar oë en neus met ’n snesie af. “Mamma kan die bors mos laat heropbou,” troos sy. “Die mediese wetenskap skrik nie meer hiervoor nie.”

“Jy sal kry net wat jy wil hê, cara, net wat jy dink is nodig en die heel beste,” troos Jacopo en soen Rachel se wang.

“Hoe werk so ’n heropbou dan?” vra Rachel, en Rafaella sien hoop ná die vrees in haar oë flikker. Haar ma was nog altyd ’n optimis, dink sy deernisvol, en voel beter as sopas.

Aldo verduidelik. “Dit word deur ’n plastiese chirurg gedoen. Die bors kan opgebou word om dieselfde vorm en grootte van die … e … verwyderde bors te hê. Dis met ’n inplanting, ’n silikoondop gevul met soutwater of ’n spesiale jel. Dit kan selfs saam met die mastektomie gedoen word, Mamma, of, direk daarna. Ons kan dit alles met Justus en Erik Taljaard bespreek. Moenie wanhoop nie, Mamma. Alles gaan regkom.”

“En ek is in die beste en liefdevolste hande,” sug Rachel. Sy glimlag bewerig.

Aldo staan op. “Ek en Jwana het aandete gemaak. Julle kan kom aansit. Sy het tafel gedek voordat sy ge-tjaila het.”

“En jy kán so lekker kook,” grap Rafaella. “Ek gaan maak my net weer fris, vars en mooi, dan kom kyk ek of jy nog my komplimente verdien.”

Sy glimlag vir haar ouers wat styf teen mekaar op die rusbank sit, en haas uit, sodat hulle nie haar trane moet sien nie.

Hopelik kry sy ook eendag ’n man so liefdevol en ondersteunend soos haar pa. So slim en betroubaar soos hy en haar broer.

Rafaella neem die dag van haar ma se operasie af. Sy weet sy sal nie op haar werk kan konsentreer as sy so bekommerd is nie, al is Aldo daar. Hulle gaan almal saam na die kliniek. In die motor is hulle tjoepstil. Aldo het vooraf die prosedures verduidelik, maar Rafaella weet dat haar ma haar vrees wegsteek. Sy is nie vertroud met hospitale nie, want in haar lewe is ’n kleintydse mangeloperasie al wat sy ervaar het. Sy het ook maklik haar babas gekry. Rafaella kan haar egter die hele verloop in al sy fases voorstel, van die narkose tot by die bykom met die operasie agter die rug en die gevolge duidelik aan die lyf te voel. Haar ma gaan pyn hê, maar daarvoor is daar medisyne. Dis die geestelike aanpassing by haar vroulike liggaam wat vermink moet word, wat vir Rachel die ergste sal wees. Die littekens op die siel neem lank om te verdwyn. Die eerste jaar gaan swaar wees.

By die kliniek neem hulle Rachel op, Jacopo vul vorms in en help met administrasie. Aldo stel Rafaella aan dokter Justus Havenga en die chirurg, dokter Erik Taljaard, voor. Aldo gaan bystaan. Rafaella het vir hom gesê dit is baie dapper van hom, maar sy sien nie vir so iets kans nie. Haar ma is nie bloot ’n pasiënt nie. Sy sal liewer haar pa bystaan. Hoe kan sy haar ma nou so sien lê op die operasietafel!

“Ek check net op dat die ouens alles reg doen daar binne,” het Aldo gegrap, maar sy weet dit is regtig so. Hy sal waak oor hulle ma, kom wat wil.

Voordat haar ma narkose kry, druk Rafaella haar hande vir oulaas styf vas. Haar ma lyk so vreeslik kwesbaar in die hospitaaljurk, haar kop so klein op die wit kussing.

“Moenie bang wees nie, liewe Mamma,” troos sy. “Aldo is heeltyd by.”

Sy kyk hoe haar pa haar ma soen voordat die verpleegsters die trollie wegstoot na die operasiesaal. Haar pa lyk verwese en sy sit haar arm knus deur syne.

“Kom ons gaan drink iets in die kafeteria,” stel sy voor. “Dit help nie ons sit hier rond en verknies ons nie.”

Ná die lang ure van die operasie en haar pa se ongedurigheid ten spyte van ’n kalmeermiddel, kan hulle gaan na die privaat kamer waar haar ma lê. Soos Rafaella verwag het, is sy steeds aan die slaap, gekoppel aan allerlei pypies en ’n drup, haar gesig bleek en doodstil. Vol verbande om die bolyf. Jacopo gaan sit langs sy vrou en staar na haar gesig asof hy dink sy gaan enige oomblik wakker word.

Aldo kom in. Hy lyk moeg maar tevrede.

“Dit het goed gegaan. Ons kan dankbaar wees die tumor is gou ontdek, nie eers nadat dit kans gekry het om te groei nie. Sy moet minstens vyf dae hier bly sodat die wonddreinering goed gedoen kan word. Daarna kan ons by die huis help daarmee, en met pynmiddels. Al is sy sterk en gesond, gaan dit tot twee maande neem om te herstel. Die swelsel en kneusing gaan stadig genees. Ons sal haar moet stil hou. Geen oefening nie. Sy gaan nie tuinmaak en kook nie, al is sy hoe lief daarvoor. Julle sal streng moet wees.”

“Die emosionele aanpassing …” sê Rafaella. “Moet ek solank maar ’n sielkundige reël?”

“Kom ons kyk eers hoe hanteer Mamma dit. Sy’s so ’n moedige vrou, en privaat.”





4




Rafaella gaan haar ma elke dag besoek, ná die eerste twee dae dat sy pal by die hospitaal was en haar pa ondersteun het. Al is dit net vir ’n halfuur of so, en gewoonlik eers in die aand. Ander besoekers – familie, vriende en kennisse – word teen die tweede helfte van die week in die hospitaal toegelaat. Die saaltjie loop oor van die blomme en strome ruikers word ook na die huis gestuur.

Rachel word ná die week van intensiewe sorg ontslaan, en toe Rafaella die aand by die huis kom, is haar ma daar in die bed met Aldo wat haar versorg en Jacopo wat troos en aandra. Rachel dra nuwe kantversierde nagklere wat Jacopo spesiaal gaan koop het, en haar hare is netjies gekam.

“Mamma lyk soos ’n blom tussen die blomme,” sê Rafaella bly. “Die hele huis ruik na lente, nes die hospitaalsaal.” Sy soen haar ma, haar hart vol deernis. Rachel lyk half verwilderd, half verlig. “Hoe gaan dit, liefste Mamma?”

“My lief, as ek soveel liefde en aandag kry en so bederf word, kan dit mos net goed gaan.”

“Het Mamma pyn?” Rafaella kyk vlugtig na Aldo.

“Ja, ons probeer dit onder beheer hou sonder dat sy heeltyd slaap,” sê hy.

Elke dag gaan dit ’n bietjie beter met Rachel. Almal dra haar op die hande. Jwana het ’n spesiale koek gebak om haar te verwelkom en sy en Aldo maak gedurig hope kos. Kersfees is voor die deur, maar hierdie keer sal dit nie so rumoerig gaan soos vorige jare nie. Familie het altyd kom kuier om saam om die Kerstafel te sit. Nou nooi Jacopo niemand – sy vrou is nog gans te broos, verduidelik hy.

“Wou jy jou vriendin vir Kersfees genooi het?” vra Rachel, toe hulle almal vier dae voor Kersfees in haar kamer sit. Rafaella het pas ’n lang skof agter die rug en sy voel nogal moeg, maar sy wil saamkuier.

“Ja, ek wou haar kom voorstel, maar dit kan wag,” sê Aldo. “Ek het julle nog nie alles omtrent haar vertel nie. Sy is geskei, met ’n sesjarige seun. Sy’s dertig. Een van die minsaamste mense wat ek nog ooit ontmoet het. Haar naam, maar julle weet mos al, is René Odendaal. Sy’t haar nooiensvan teruggeneem. Haar seuntjie is Bennie Matthee.”

“Waarom nooi jy haar en die outjie nie tog vir Kersfees nie?” vra Rachel. “Hulle is so welkom, dit sal mý nie pla nie. Sy is mos ’n verpleegster, dalk kan sy selfs van hulp wees.”

“Cara, ek weet darem nie …” begin Jacopo onseker.

“Dis baie gaaf van Mamma, maar sal Mamma die laaitie kan hanteer?” sê Aldo. “Kinders is nie stil nie, al probeer mens hulle rustig hou.”

“Hy kan nog nooit so woelig wees soos jý was nie,” glimlag Rachel. “Dit sal die Kersfees opvrolik. Anders gaan ons te stil wees, en dis nie vir ons normaal of lekker nie. Wat sê jy, Rafaella? Sal ons hulle nooi?”

“Ek sien glad nie waarom nié. René kan Aldo help met die kosmakery en ek sal help om vir Bennie besig te hou. In elk geval is ek nuuskierig om te sien watse soort vrou dit regkry om my geswore oujongkêrelbroer vas te trek. Sy móét iets besonders wees.” Aldo glimlag breed om te sê: Ja, sy is!

Jacopo frons egter. “Sal sy ooit plek op ’n vliegtuig kry? Dis mos baie vol dié tyd van die jaar. Mense wil almal by familie uitkom.”

“Ons kan voorgee daar is ’n noodgeval,” sê Aldo, wat steeds breed glimlag. “Daar is mos? Ons het haar nodig.”

Rachel lag, maar kry gou ’n pyntrekkie om haar mond. “Gaan bel haar dadelik.”

Glimlaggend haas Aldo hom daar uit.

“Ek het vandag ’n brief van Louisa di Mareneschi gehad, binne-in die Kerskaartjie wat sy gestuur het,” sê Rachel dan. “Jy kan dit lees, Rafaella. Kyk daar op die kas. Ek het die brief in die koevert teruggesit.”

“Skryf julle nog gereeld?” Sy probeer haar stem bedaard hou – nie nou kop verloor nie!

“So af en toe. Hulle is mense met wie ’n mens nie kontak wil verloor nie. Ek het aan haar geskryf in die twee dae wat ons vir Aldo gewag het. Ek het haar vertel dat ek waarskynlik kanker het, maar nie dat ek ’n mastektomie moet kry nie. Ons het mos nog nie geweet nie.”

Rafaella kyk na die Kerskaartjie van sneeu op die Alpe. “Aan al die Continari’s van al die Di Mareneschi’s” lees sy. Weet Giulio dat sy ma ook namens hom ’n kaartjie gestuur het? Rafaella vat die koevert, met pragtige Italiaanse seëls met Renaissance-kunswerke daarop, haal die brief uit en lees die vloeiende, netjiese handskrif. Briefskryf is so ouwêrelds, so beskaafd, dink sy.

Beste Rachel

Wat ’n skok was dit vir my om te hoor wat oor jou pad gekom het. Jy sê jy is oortuig dat jy borskanker het? Ai, dit tref ook altyd mense wat dit nooit verwag nie. Vir ’n vrou is kanker van die bors natuurlik veral traumaties en ek dink met groot, groot medelye aan jou. Toe ons Francesco so siek was en so gely het, het dit ons lewens onderstebo gekeer. Die feit dat sy operaloopbaan verby was, dat hy nie meer met daardie goue stem wat die wêreld so betower het, kon sing nie, het dit soveel vererger. Ons arme Luigi het ’n fobie ontwikkel dat dit hom ook kan oorkom.

Ek hoop die verwydering van die groeisel verloop goed en dat jy vinnig sal herstel. Sal jy chemoterapie kry? Ek is seker jy wil nie jou mooi hare verloor nie, maar deesdae is pruike ook soveel beter as voorheen. Laat my gereeld weet hoe dit gaan!

Hoe gelukkig is ons nie om kinders te hê wat geneeshere is nie. Hulle kan ’n mens so wonderlik bystaan. Dat jou seun juis ’n onkoloog moet wees, is eintlik werklik ’n seën. Dan is jou pragtige dogter ook medies bekwaam.

Giulio stuur sy groete en simpatie. Sy planne vir die rusoord is goed op dreef. Ons bou tans ’n afsonderlike gebou. Ons eie tuiste kan nie deel van die rusoord wees nie, ons moet darem ons privaat woning hê. Die baie ryk ou contessa Di Giordani, ’n pasiënt van Giulio, het ’n groot finansiële bydrae gelewer, want sy wil hier kom vertoef sodra die bouwerk en inrigting voltooi is. Haar hart klop nog net op genade, beweer sy. Dus sal sy ons eerste rus-gas wees.

Jy kan natuurlik nie nou reis of jouself ooreis nie, maar later, as jy daarvoor kans sien, kan jy dit gerus oorweeg om hier tussen die Toskaanse heuwels te kom aansterk. Dis so mooi hier dat dit terapeuties móét wees. Giulio sê ons is nog nie gereed vir gaste nie, die bouery is lawaaierig en dis te vuil. Die tuine waar daar gebou word, lyk tans betreklik verwoes en daar word ’n groot gat vir ’n swembad uitgegrawe. Ons sal die tuin moet herstel en weer van voor af beplant. Die plek moet tog aantreklik lyk en juis nie te strak nie. Giulio sê jy sal oor ongeveer ses maande welkom wees om hier te kom vertoef, as jy dan al lus het. Jy en jou man en wie ook al wil saamkom, natuurlik ook die fraaie Rafaella. Julle sal ons persoonlike gaste in ons eie huis wees, beslis nie in die nuwe gebou nie.

Ons dink voortdurend aan jou en jou mense in hierdie swaar tyd.

Groete van jou vriendin

Louisa

Rafaella onderdruk die diep sug wat haar keel vol lê. Giulio en sy ma dink aan hulle, sal hulle selfs verwelkom. En haar eie naam is darem ook genoem! O, om hom net weer te kan sien! Sy lewe in vrees dat ’n ander vrou hom gaan gaps, of reeds vasgetrek het. Die Italianers is dan ook so sjiek en vol passie …

Sy kyk na haar ma. “Dis ’n wonderlike uitnodiging. Ek dink julle moet dit opneem sodra Mamma in staat is om te reis.”

Rachel glimlag. “Jy moet saamkom om my te help versorg,” sê sy ondeund.

“Jou ma wil tog te graag matchmake,” terg Jacopo. “Ons sal die een of ander tyd móét gaan. Miskien oor ’n jaar.”

“Eers oor ’n jaar?” vra Rafaella afgehaal.

“Miskien al vroeër.” Haar pa het ’n reusevonkel in sy oog. “Ek wil tog juis gaan navorsing doen vir my boek, hoe gouer, hoe beter. Ons kan net nie die Di Mareneschi’s gaan verontrief voordat hulle gereed is vir ons nie. Bouwerk krap tog ’n mens se ruimte vreeslik om.”

“Sê my net betyds wanneer julle wil gaan sodat ek kan reëlings tref. Ek dink dis nou tyd dat ek ook vakansie neem. By Masondo gaan dit nie juis rustig nie en die wye wêreld wink.”

“O, is dit net die wye wêreld wat wink?” terg haar ma uitgelate.

Rafaella voel haar wange gloei. Sy lag verleë, maar dis lekker om haar ma so vrolik te sien.

Op die dag voor Kersfees kom René en Bennie aan en Aldo gaan haal hulle by die O.R. Tambo-lughawe. Rafaella het twee dae verlof geneem en kan darem Kersfees saam met die familie deurbring. Jwana neem soos altyd verlof tot twee weke ná Kersfees en Rafaella spring in om te help met die kos- en skoonmaak en haar ma se versorging. Sy gaan doen Kersinkopies saam met haar pa, maar hy verdwyn op sy eie ekspedisies, soos hy elke jaar maak. Hy wil nie hê iemand moet by wees as hy geskenke koop nie.

Vanjaar sou hulle nie ’n Kersboom gehad het nie, maar toe Jacopo hoor die seuntjie kom, het hy by ’n kwekery oos van die stad ’n kleintjie in die hande gekry.

“Dit sal die outjie mos nou besig hou om die boom te versier,” het hy gesê toe hy dit in die sitkamer staanmaak.

Rafaella is uiters nuuskierig om haar broer se geliefde te ontmoet en kan nie wag dat hulle aankom nie. Toe sy die motor by die hek hoor, los sy eers die pasta wat sy besig is om te berei, was haar hande en gaan voordeur toe. Haar pa is pas terug van een van sy koop-ekspedisies en probeer maak asof hy nie ook sterf van nuuskierigheid nie. Hy sit kastig rustig in die sitkamer met ’n koerant.

Die vrou wat uit Aldo se huurmotor klim, is betreklik lank en mooi gebou, met donker hare. Sy dra ’n blou langbroek, ligblou hemp en sandale. Die seuntjie wip agter uit die motor. Hy is klein en skraal in sy kortbroek en T-hempie en het bruin hare. Hy kyk gefassineer na die groot huis. Rafaella se hart vul met deernis. Daar is iets kwesbaars aan dié oulike kind. Iets wat enige vrou se moederinstinkte sal roer.

Aldo en René haal saam die bagasie uit, en toe hy haar voordeur toe bring, sien Rafaella dat sy ’n aangename gesig het, hoewel nie uitsonderlik mooi nie. Wat wel baie mooi is, is haar helderblou oë.

“Hallo, ek sien Aldo het vir hom ’n Irish beauty gevind,” grap Rafaella goedig.

René lag, lyk verleë. “Nee, ’n beauty is ek nou nie, maar jý is! Aldo het vertel sy sussie is mooi, maar hy moes gesê het beeldskoon. Dis so lekker om jou te ontmoet, Rafaella.”

Rafaella besluit dat sy baie van René gaan hou, en nie oor die kompliment nie, maar oor wat sy intuïtief kan aanvoel – haar warmte, menslikheid.

“Ek is baie bly julle kon kom. Julle is baie welkom. Ons Kersfees word sommer opgehelder.”

René glimlag breed. “Dankie. Bennie het baie daarna uitgesien. Gaan groet tannie Rafaella, my ding.”

Hy kom skamerig nader, gee Rafaella formeel die hand. Sy skud dit en kyk in twee groot bruin oë.

“Aangename kennis, Bennie. Ons is bly jy het kom kuier.”

“Aangename kennis, tannie. Is tannie regtig ’n dokter?”

Almal lag. “Ja, ek is, maar nie so ’n grote soos oom Aldo nie.”

“Hallo, hallo, hallo,” hoor sy haar pa se hartlike stem agter haar. Kon seker nie meer ’n oomblik langer wag nie! “Welkom, welkom hier by ons.”

Rafaella kyk hoe hy belangstellend groet, hoe hy sy seun se vriendin opsom. Sy sien dat hy ook sommer dadelik van René hou. Hy het ’n slag met kinders, en die seuntjie reageer daarop.

“Kom ons maak julle tuis en drink iets lekkers,” sê Jacopo. “Ek het vyf soorte koeldrank vir Bennie gekoop, en ’n hele pak lekkers.”

“Ek sal dít moet rantsoeneer,” sê René kastig streng. “Ons wil nie met ’n kind met maagkrampe sit nie.”

Rafaella kyk na haar broer, wat behoorlik blom. Sy kry eintlik lag om hom so te sien. Hy kom natuurlik agter dat René en Bennie dadelik ’n goeie indruk op sy familie maak, en die familie op hulle.

“Jong, jy sal ons dadelik moet help om die boom te versier,” sê Jacopo vir Bennie. “Dit moet reg wees as Vader Krismis vanaand kom.”

Die outjie lag en klap sy hande. “ ’n Boom! Mamma, ’n Kersboom!”

“Ja, my liefding, ons het lanklaas ’n Kersboom gehad.”

Dié Kersfees gaan vir almal lekker uitdraai en boonop vir Rachel troos, dink Rafaella ingenome.

“Kom ek maak julle tuis en dan gaan stel ek julle aan Mamma voor,” sê Aldo, breëbors-trots.

Terwyl Rafaella en Aldo kos maak asof hulle twintig gaste ontvang, is Jacopo en Bennie hard aan die werk om die boom te versier. Hulle het helderkleurige, blink balle, tooisels van alle soorte, ’n groot goue engel vir bo-op en verskeie sjokoladetjies met hanglussies. Hier en daar help Rafaella kastig, maar net om belangstelling te toon. Die geskenke word onder die boom gesit. Sy vermoed dié kind met ’n enkelma het lanklaas sowat van ’n familie-Kersfees ervaar, en sy kry lekker om te sien hoe hy dit geniet, en hoe Jacopo hom soos ’n liefdevolle oupa gedra.

René het dadelik, verpleegster wat sy is, oorgeneem met die versorging van Rachel en het aangebied om haar vir die aand mooi te klee. Rafaella vermoed die twee vroue het heelwat om oor te gesels. Haar ma sal natuurlik alles omtrent dié toekomstige skoondogter wil uitvind.

Toe alles gereed is, die kos en drinkgoed reg, die boom versier, almal aangetrek is vir die geleentheid, bring René vir Rachel uit.

“Tadaaaa, klap hande vir die eregas!” roep sy vooruit.

Rachel loop stadig in, versigtig, geklee in een van haar mooiste rokke. Almal juig.

“Dankie, René, my vrou lyk soos ’n bruid,” glimlag Jacopo.

Rafaella sien hoe hy skelmpies ’n traan wegvee. Haar hart loop oor. Haar ma sou vir iemand wat nie weet wat sy makeer nie, heel normaal gelyk het. René, in ’n mooi blou rok wat wyd uitklok, is vanaand nogal treffend. Aldo lyk verlief. Bennie lyk opgewonde.

Ons is gelukkig om te hê wat ons het, en dat ons genade ontvang, dink Rafaella. Vanaand sal hulle nie na die middernagmis van hul Katolieke kerk kan gaan nie. René is ook nie Katoliek nie, maar wat maak dit saak?

Sy dink aan hul mooi katedraal met sy gewyde atmosfeer, die pragtige katedrale van Italië met hul kunswerke, waar mense vannag die mis sal bywoon. Op daardie oomblik ervaar sy ’n intense steek van verlange na Giulio. Wat doen sy gesin vir Kersfees? Gaan hulle dalk na die Duomo in Milaan? Na die kerk in Cortona waar daar van Fra Angelico se kunswerke is? Moet Giulio werk? Mense word op Kersfees ook siek. Die operasterbroer is seker by hulle, dalk met ’n vrou of twee by. Bewonderaars … Wie is aan Giulio se sy?

Wat help dit tog om daaroor te tob, berispe sy haar. Hulle sit aan die ander kant van die aardbol. Maar … daar gebeur dalk iets goeds in die toekoms …

Die aand verloop vrolik, met heelwat geëet en gedrink.

“Dis die lekkerste kos wat ek nóg geëet het,” roep Bennie, toe hy sy tweede bak nagereg aanpak. “Dis die lekkerste Kersfees ooit!”

Rafaella kyk na haar ouers wat knus bymekaar sit. Haar ma moet voel dat sy ’n begenadiging ontvang. Aldo en René in hul kokon van liefde lyk dolgelukkig, ten spyte van die tragedies van die lewe wat hulle heeltyd aanskou. Net sý, Rafaella, het niemand, maar sy wou dit so gehad het. Vandat sy Giulio ontmoet het, kan sy net geen belangstelling in ander mans opbou nie. Sy weier ferm alle versoeke om afsprake. Liewer alleen as om voor te gee sy kuier lekker saam met ’n man in wie sy nie regtig belangstel nie. ’n Man wat haar sal wil soen en waarskynlik vatterig sal raak.

“Oom Aldo sal vir jou lekker kos maak in Kaapstad, my ding,” belowe René haar seun, en kyk laggend intiem na Aldo.

“Ek sal moet, lyk dit my,” sug hy kastig moedeloos. Hy kug hard, asof hy aandag op homself wil vestig. “Ek het ’n aankondiging om te maak.”

Almal kyk afwagtend na hom. Rafaella dink sy weet wat kom.

“Ek het René gevra om met my te trou en sy het ja gesê.”

Hul ouers klap spontaan hande, en Rafaella gee Aldo ’n stywe druk, dan vir René.

“Dis die mooiste Kersgeskenk wat ek nog ooit gekry het,” sê René bewoë.

Bennie kriewel van sy stoel af en hardloop na sy ma. Sy fluister iets in sy oor. Hy werp hom op Aldo, wat hom ’n klapsoen gee en hom op sy skoot tel.

Rafaella is verheug. Haar ma vee haar oë met ’n snesie af.

“Ons is darem ’n sentimentele lot,” snuif Rachel. “Kyk hoe grens ons van blydskap.”

Die volgende oggend word geskenke uitgedeel. Een is ’n rooi fiets, van Aldo vir Bennie, wat histeries van blydskap is.

“Aldo het my gestuur om dit te gaan koop,” bely Jacopo. “Ek moes dit eers wegsteek in die motorhuis.”

Aldo gee vir René ’n verloofring met ’n peervormige diamant. Sy lyk so gelukkig dat Rafaella haar kliphard beny.

“Eendag kom jou beurt ook,” hoor sy haar oplettende ma sê, en Rafaella kyk skuldig na haar.

“En waarskynlik vroeër eerder as later, as ek reg lees hoe die wind waai,” grap René. “Ek en jou ma het dik stukke gesels.”

“Julle is ooroptimisties en voortydig,” sê Rafaella. “Ek wonder darem wie julle in gedagte het. Iemand moet my nog eers die hof kom maak, en daar is niemand op die horison nie.”

“O, daar is iemand op die verre horison,” beweer Rachel. “ ’n Dokter van ver.”

“Ag nee, Mamma! Dis net wensdenkery,” protesteer Rafaella verleë.

Maar sy gaan aan die hoop vashou, dit ’n werklikheid probeer maak. Sy wil ook eendag geluk hê soos dít wat sy voor haar sien. Daar gáán nog ’n lig skyn wat haar skaduwees verjaag.





5




Rafaella se Sondagmiddagete word ’n klompie maande later met ’n verrassing onderbreek.

“Dit is tog al Julie en ek voel regtig sterk,” sê haar ma. “Ek sien beslis kans om die Europese herfs in Toskane te gaan aandurf.”

“Net sewe, agt maande ná die operasie?” vra Rafaella, heimlik baie bly. Sy hét opgelet dat haar ma goed herstel en die uitdagings dapper oorkom.

“Mamma reken sy is nou al sterk genoeg en sy het gister ’n oorredende brief van Louisa di Mareneschi ontvang wat haar uitnodiging nog ’n keer herhaal,” sê Jacopo. “Mamma het haar natuurlik op hoogte gehou van alles wat hier aangaan en haar verseker dat sy aan die herstel is.”

Rafaella kan die blydskap nie van haar gesig afhou nie. “Nou toe nou. Kan ek saamkom?”

Rachel lag. “Natuurlik kom jy saam, weg van daardie hospitaal waar jy jou so doodwerk. Ek wil begin September gaan. Jy moet net sien hoe skryf Louisa oor die herfs in Toskane. Dit klink absoluut verruklik. Ek sal jou die brief laat lees.”

Ná ete gaan hulle in die sitkamer koffie drink. Rafaella verslind die brief:

Die baie toeriste word minder hier teen September-Oktober. Dan vier ons mense fees, voor die winter toeslaan. Julle sal nie glo hoe mooi dit dan hier kan wees nie. Die bosse en wingerde verkleur goud en rooi. Elke dorp het in dié tyd sy voedselfees. Ons noem die feeste sagres, en dit bestaan al eeue lank. Dit is ook die oestyd van olywe en kastaiings. Druiwe word gepars vir rooiwyn. Ons het ook wingerde, olyfboorde en kastaiingbome op La Renza, en in die herfs oes spanne werkers wat jaarliks vir ons kom help. Dis ’n vrolike tyd van die jaar, en terapeuties vir mense wat opbeuring nodig het. In Lucca en Florence word feeste van lig gehou. In Oktober, as die kastaiings geoes word, is daar kastaiingfeeste in Cortona and Arcidosso. Dan eet ons kastaiing-pizzas, -pasta en -polenta. Cortona en Arezzo se groot spesialiteit is ook porchetta – geroosterde varkvleis – en die beste beesvleis in Italië kom van die Chiana-vallei naby Cortona. Dus, as iemand ’n eetlus het, hiér kan dit bevredig word.

Luigi kom ’n rukkie rus en vakansie hou ná ’n besonder besige operaseisoen, dus kan julle hom ook ontmoet. Met Giulio gaan dit baie goed. Die contessa wil hê hy moet met haar kleindogter afhaak, maar hy hou nog uit.

Ek stel voor dat julle in September kom, indien dit moontlik is. Die rusoord is so te sê voltooi. Julle bly egter by ons in die villa. Sal dit nie lekker wees nie?

Rafaella voel ’n lamheid deur haar trek toe sy van dié contessa-kleindogter lees. Haar ma hou haar stip dop.

“Ek sien jy skrik,” sê Rachel. “Ek dink dis regtig hoog tyd dat ons na Cortona gaan, voordat iemand anders daardie hubare beeld van ’n jongman opraap. Ek dink eintlik dat Louisa ons in der waarheid waarsku dat ons nie te lank moet uitstel nie. Sy het al genoem dat sy hoop Giulio kry ’n vrou soos jy en nie ’n oppervlakkige vlinder wat sy werk nie ernstig kan opneem nie. Hy het skynbaar in die verlede so ’n meisie gehad, en die hele affêre het baie sleg uitgedraai.”

“E … ja. Giulio het my iets van haar vertel,” sê Rafaella. “Sy het blykbaar op sy broer verlief geraak en sy is toe dood in ’n motorongeluk.”

Rachel maak ’n snorkgeluidjie. “Die broer moet darem erg uitsonderlik wees as ’n meisie iemand wat so aantreklik en intelligent soos Giulio is vir hóm los. Maar nou ja, ’n operaster is seker iets uitsonderliks …”

“The matchmaker strikes again,” spot Jacopo. “Maar ek stem saam. Dis nou in alle opsigte die beste tyd om te gaan.”

Rafaella kry sterk die gevoel dat geen tyd verspil moet word nie. Net môre bedank sy. Net môre.

“Hoe lank beoog julle om te bly?” vra sy.

“Dit hang af,” sê haar pa. “Miskien selfs tot einde Desember. Ek het langverlof wat my toekom. Ons sal natuurlik nie heeltyd by die Di Mareneschi’s bly nie. Ons kan ook by die familie in Pisa gaan kuier en daarna ’n rukkie in Milaan vertoef. Die winter daar is koud, maar die operaseisoen van La Scala begin vroeg in Desember en ons wil ’n paar vertonings gaan sien, veral natuurlik dié waarin Luigi sing.”

“Louisa het my vertel dat hy in die nuwe seisoen onder meer die rol van die Duca di Mantova in Rigoletto gaan vertolk,” vertel Rachel opgewonde. “Ons wil hom so graag hoor sing en La Scala is só mooi. Hy studeer glo sy rol in wanneer hy tuis is. Dalk kan ons gaan luister, as hy nie sou omgee nie.”

Rafaella glimlag vir haar ma se geesdrif. “Ek twyfel of hy daarvoor te vinde sal wees om tydens sy rustyd vir ons konsert te hou. Julle moet maar die operas gaan bywoon.”

“Maar dis nie ál goeie nuus nie,” sê Jacopo. “Toe ons vir Aldo van ons voornemens laat weet, het hy ons vertel dat hy vanaf November ’n tyd lank by die Istituto Europeo di Oncologia in Milaan wil gaan navorsing doen. Hy ken glo ’n dokter Massimo Veronese met wie hy al heelwat gekorrespondeer en saamgewerk het. Dié het hom uitgenooi. René en Bennie gaan saam. Daar is ’n Amerikaanse skool in Milaan waarheen diplomate hul kinders stuur en Bennie kan in die nuwe skooljaar daarheen gaan. Gelukkig is hy nog klein en Aldo meen die aanpassing sal nie so erg wees terwyl hy nog jonk is nie. Dis veel erger teen hoërskoolouderdom, daarom wil hulle nóú die geleentheid aangryp. Aldo sê hulle kry ’n eie wooneenheid om in te bly en hy sal vir ons ook blyplek in Milaan reël as ons Desember soontoe kom.”

“Verrassing op verrassing,” lag Rafaella. “Sal dit nou nie lekker wees as ons almal daar in Italië kan wees nie? Mamma moet haar net nie gaan uitput nie. Sy is daar om te herstel en gepamperlang te word.”

Jacopo se gesig versomber. “Maar natuurlik, dis ons eerste en belangrikste oorweging. Die res, hoewel dit lekker klink, is bysaak. Buitendien sal dit goed wees om vir Aldo, en vir jou, naby te hê, met jul mediese kennis.”

“En Giulio,” voeg Rafaella by, met ’n hart wat sommer lig raak in haar binneste by die vooruitsig om hom weer te sien.

“Moenie julle oor my bekommer nie, ek is goed aan die regkom,” verweer Rachel. “Ek gaan nie heeltyd net sit of in die bed bly nie, beslis nie.”

Rafaella kyk vol liefde na haar ma. Rachel was nog nooit ’n pretbederwer nie. Sy wil hê die besoek aan Italië moet vir almal lekker wees, en sy sal nie kla nie, selfs as sy olik voel.

“Ek sal Mamma streng monitor,” sê Rafaella beslis. “Dis nie net ’n vakansie vir die lot van ons nie.”

“Ek wens tog Aldo en René kon daar in een van die pragtige kerkies getrou het, maar nou gaan hulle sommer voor die magistraat afhaak,” sug Rachel. “Natuurlik is sy nie Katoliek nie.”

“Geloof is nie vir hulle twee ’n onoorkomelike probleem nie, Mamma. Hulle is gelukkig dat hulle mekaar gevind het. Dit sal vir Aldo lekker wees om ’n gesin te hê as hy oorsee gaan werk, dan is hy nie alleen nie.”

* * *

Rafaella bestuur vanaf die Galileo Galilei-lughawe in Pisa reguit na Cortona. Hulle gaan nie eens eers by die familie in Pisa aan nie, want Rachel is moeg ná die vlug. Jacopo sit voor langs Rafaella en speel navigator met ’n kaart van Toskane op sy skoot.

“Dis darem een van die mooiste streke ter wêreld,” sug Rafaella, wat die landskap van olyfboorde, rye sipresse en wingerde wat aan golwende heuwels vasgelap is, intens geniet. Soos Louisa beskryf het, verkleur alles inderdaad tot herfskleure. Maar die beste van alles is dat Rafaella al nader kom aan Giulio. Sy kan skaars wag om hom weer te sien. Louisa het baie hartlik geantwoord op hul versoek om te kom en sy het gesê dat Giulio ook daarna uitsien om hulle te sien. Rafaella weet egter: So gretig as wat sy is om hom weer te sien, kan hy onmóóntlik wees!

Uiteindelik bereik hulle Cortona, met sy enorme Middeleeuse mure, maar hulle gaan nie die stad binne nie en draai dadelik af in die rigting van La Renza. Rafaella se hart trek met ’n punt na Cortona, waar sy vermoed Giulio hom tans by sy praktyk bevind, maar haar ma lyk te uitgeput om daar ’n draai te maak.

“Toemaar, Mamma, ons is nou naby Louisa-hulle,” sê sy, en kyk besorg in die truspieël.

Rachel glimlag vir haar, maar sy is bleek.

Jacopo steek sy hand tussen die sitplekke deur en druk sy vrou se knie. “My dapper cara. By La Renza gaan jy lekker rus.”

“Ek sien al hóé lank daarna uit. Dit gaan heerlik wees.”

Die pad na La Renza loop tussen hoë sipresse, deur boorde en wingerde en by ’n steil heuwel op. Rafaella sien van ver af die okerkleurige huis wat fortagtig tussen die plante uitsteek. Dit lyk soos die Middeleeuse geboue waarin die Renaissance-prinse van ouds gewoon het, gekanteel en met ’n toring.

“Dit moet die villa wees,” roep sy opgewonde uit, en wys vir haar ouers.

“Sjoe, maar dis groot,” sê haar ma.

“Ek kan net aflei dat Francesco se familie ryk moes gewees het voordat hulle verarm het en dat hy báie geld uit sy operasingery moes gemaak het om te kon bekostig om dit weer te koop,” sê Jacopo beïndruk. “Dis natuurlik duur om in stand te hou, maar La Renza is glo deels ’n boerdery ook.”

“As die Di Mareneschi’s by só ’n mooi plek ’n rusoord het, gaan dit ook ’n inkomste inbring,” sê Rafaella.

Sy ry met die steil pad op na die villa. Hulle laat die sipresse agter en ry onder reuse verkleurende kastaiingbome deur. By ’n groot hek van gegote yster waarop die naam La Renza staan, druk Rafaella die interkomknoppie, kondig hulle aan, en die hek gly oop. Sy volg ’n geplaveide pad verby terrasse, ry om ’n draai en dan is hulle voor die huis. Van naby is dit werklik reusagtig. Oral op die terrasse groei struike en blomme, en rankplante klim teen mure op.

“Dit lyk so romanties, paradysagtig, eintlik,” sug sy. “Dit kan net heerlik wees om in so ’n plek te bly.”

Toe hulle stilhou, kom ’n kort, fris man nadergedraf, gevolg deur ’n kort, fris vrou in ’n uniform, en twee jong mans. Rafaella klim behaaglik uit en rek haar stywe spiere ná die lang rit. Haar pa help haar ma agter uit die motor.

“Buongiorno,” groet die man. “U is seker die Continari-gesin?”

“Ja, dis ons,” bevestig Jacopo.

“Welkom signor, signora, signorina. Ek is Giuseppe, die hoofbediende, en dis my vrou Natalia, die hoofhuishoudster. Beppi en Sylvio is ons handlangers in die huis en tuin. Signora Louisa is nie tans hier nie. Sy het gesê ons moet u na u kamers neem en u tuis maak indien u aankom voordat sy terug is.”

Die vier help hulle afpak en neem Rafaella-hulle in by die huis, deur ’n reuseportaal, by trappe op. So ver soos hulle loop, sien Rafaella pragtige skilderye, mooi meubels, veelkleurige matte, beeldjies, blomme in vase. Sy kyk eers na die slaapkamer wat haar ouers s’n sal wees. Dit is groot, met ’n hoë, versierde plafon, twee groot beddens en hul eie badkamer langsaan.

Rafaella verwonder haar aan alles. “Dis soos om in ’n luuksehotel te bly. Hierdie plek is regtig soos ’n Renaissance-paleis.”

Daarna wys Natalia vir Rafaella haar kamer. Dit is byna net so groot soos haar ouers s’n, maar daar is slegs een bed. Die hangkas is groot en Natalia help haar gou uitpak en klere wegbêre. Die badkamer langsaan is klein, maar modern ingerig, met bad en stort en dik wit handdoeke oor relings, geurige seep, badmiddels en mure beskilder met visse en skulpe. Die slaapkamer het fresko’s van wingerde en sipresse en blomme. Rafaella verstom haar aan alles. Daar is selfs ’n deur wat uitloop op ’n klein balkon met gegote-ystertraliewerk. Die kamers is skynbaar aan die voorkant van die huis, want sy sien die kronkelpad waarmee hulle opgery gekom het. Van haar balkon af kyk sy uit oor die tuin en die vallei, tot by die ommuurde heuweldorp Cortona.

Sy gaan weer in na waar Natalia werskaf, en sug verruk. “Jinne Natalia, dis darem mooi hier.”

Die vrou glimlag. “Ja, dis baie mooi. Julle sal lekker bly. Verskoon my, ek gaan maak net seker of signora Continari iets nodig het. Ek hoor sy was baie siek. Maak u tuis, signorina.”

“Dankie. Ja, my ma was baie siek. Sy is hier om te rus en te herstel.”

Nadat die huishoudster weg is, stort Rafaella gou en trek skoon klere aan. Daarna bestudeer sy elke skildery, elke mooi ding, in haar kamer. Sy gaan weer uit op die balkonnetjie om in die rigting van Cortona te tuur. Haar Romeo-en-Juliet-balkonnetjie, dink sy geamuseer. Sy sien in haar verbeelding hoe ’n minnaar ’n vrou van onder af in die maanskyn die hof maak.

Nou sien sy ook ’n motor in die verte aankom en hoor sy vaagweg die dreuning. Dit is seker Louisa. Sou Giulio by wees? Die motor word meteens verbygesteek deur ’n rooi sportmotor wat opjaag tot by die oop hek. Dit ry soos blits by die kronkelpad op en hou voor die huis stil. Die groot motor verskyn ook en parkeer langs die rooie. Rafaella hou die motors nuuskierig en gespanne dop. Die man wat uit die sportmotor klim, is nie Giulio nie. Dié man het ligte hare, hoewel die postuur baie na Giulio s’n lyk. Meteens besef sy – dit moet Luigi wees, die operaster. Sy is erg nuuskierig om dié fenomeen te ontmoet.

Die groot motor, ’n model wat sy nie ken nie maar wat sy veronderstel Italiaans is, het statig en stadig aangery gekom. ’n Vrou klim nou uit. Louisa is herkenbaar, al het sy ’n groot strooihoed op wat haar gesig wegsteek. Niemand is by haar nie. Rafaella kan die teleurstelling nie onderdruk dat Giulio nie ook tuis is nie. Moenie verspot wees nie, die man werk seker, berispe sy haar. Waarom sou hý juis hier wees om hulle te ontvang?

Sy gaan klop aan haar ouers se deur en haar pa maak oop. “Papà, die mense is hier – Louisa en iemand wat seker Luigi is.”

Oor sy skouer roep hy: “Cara, kom jy? Ons moet ons gashere gaan groet.”

Hulle stap in die gang en by die trappe af na die portaal waar Louisa, nou sonder hoed, met Natalia staan en praat. Die jong man staan eenkant en lyk of hy deur posstukke kyk.

Louisa kyk op en sien hulle by die trap afkom. “Aha, hier is julle! Welkom, Continari’s. Ek is verheug om te sien jy lyk so goed, Rachel. Ek was só bekommerd oor jou. Jammer ek was nie hier toe julle aankom nie, maar ek moes dringend Cortona toe gaan. Ek het gedink Luigi sal voor my by die huis wees om julle te verwelkom, maar toe kom ons gelyk hier aan. Kom ek stel julle voor.”

Tydens die gegroet en voorstellery bestudeer Rafaella vir Luigi. Aantreklik is hy gewis, op ’n gesofistikeerde, geboetseerde manier. Sy klere en skoene is van die duurste en beste. Sy dik, ligte hare is deur ’n meesterkapper gesny. Hy lyk gemanikuur, gepamperlang. Met blou oë soos sy ma s’n bekyk hy Rafaella van kop tot tone, talmend, opsommend, en toe glimlag hy. Kyk te lank in haar oë. Dié man is seker dat hy al wat vrou is aan sy voete kan laat val, dink sy. Arrogant. Bedorwe. Té selfversekerd. Vir hom moet mens oppas. Hy is jakkals en wolf in een. Waar Giulio haar onmiddellik aangetrek het, stoot Luigi haar eerder ligweg af.

“Dit is ’n voorreg om ’n beroemde sanger soos jy te ontmoet,” sê sy, want sy glo hy verwag bewondering.

Hy soen haar hand. “Dit is ’n plesier om so ’n skoonheid uit Suid-Afrika te ontmoet.” Sy stem is welluidend, asof hy sing. ’n Geoefende vleier, dink Rafaella geamuseer.

“Giulio kom eers later vandag huis toe,” sê Louisa. “Sy praktyk is nogal besig. Kom ons gaan sit op die terras en drink iets. Dan kan ons inhaal.”

Op die terras word hulle met eet- en drinkgoed bedien deur Natalia en ’n jong meisie in uniform. Deurentyd is Rafaella bewus van Luigi se takserende blik op haar. Sy maak asof sy onbewus is daarvan en gesels met Louisa oor haar ma se behandeling.

“Luigi, ek hoor jy gaan die rol van die Duca di Mantova in Rigoletto in La Scala sing,” hoor sy haar pa sê. “Ons sal dit graag wil kom kyk.”

“Ja, een van my gunstelingrolle,” antwoord Luigi. “Julle kan gerus kom. In Suid-Afrika het julle seker nie die gehalte van opera wat hier te sien is nie.”

“Die beroemde sopraan Maria Vallerta neem die rol van Gilda,” sê Louisa. “Hulle twee sing dikwels saam. Julle moet hoor hoe sing Luigi ‘La donna è mobile’. Mens kry skoon hoendervleis.”

Hy glimlag asof die lofprysing hom toekom, dink Rafaella afkeurend. Sy ma behoort nie so voor hom met hom te spog nie, maar sy is natuurlik vreeslik trots op dié talentvolle kind van haar.

Hy gaap liggies. “Ek sou eintlik Teresa Simoni as sopraan verkies het, al is sy minder ervare. Maar nou ja, ek kan ook nie in álles my sin kry nie.”

“Hoekom sou jy Teresa Simoni verkies het bo die sopraan wat as een van die bestes in die wêreld beskou word?” vra Jacopo.

“Ag, sy is jonger, mooier, maerder en minder temperamenteel. Maria is so veeleisend.”

Rafaella onthou iets wat Louisa of Giulio in Pretoria gesê het – Maria en Luigi is ’n item. Hy het nou seker moeg geword vir haar; sy oog dwaal in elk geval. Sy hou nie van die manier waarop hy haar heeltyd van kop tot tone beskou nie. Hy maak haar selfbewus en sy haat dit. Sy wens dit was eerder Giulio wat hier was, al gee dit haar pa skynbaar groot plesier om dié operasanger te leer ken. Vir Luigi sal sy liefs op ’n afstand hou.

Hy fokus egter sy aandag op haar. “Ek hoor jy is ook ’n dokter.”

“Ja.”

“Waarom kom werk jy nie in Italië nie? Dit sal dalk vir jou lekker wees om hier te bly. Ek hoor dit gaan maar rof in Afrika.”

“Ek dink eintlik aan verder studeer,” sê sy op die ingewing van die oomblik.

“Mooi vroue behoort nie te geleerd te wees nie,” grinnik hy.

Rafaella vererg haar vir dié manlike chauvinisme, maar sy sê niks. Draai net haar kop weg en kyk in die rigting van Cortona.

“Sal julle my asseblief verskoon?” vra hy. “Ek moet gaan repeteer.”

“Natuurlik,” sê Jacopo dadelik.

Rafaella kyk hom vlugtig agterna – die arrogante houding, die een hand in die broeksak. Die man wat sy broer se meisie afgevry het en haar nie eens regtig wou gehad het nie.





6




Die son gaan al onder en almal sit in ’n elegante sitkamer met aperitiewe. Rafaella het moeite gedoen om mooi te lyk – vir Giulio. Luigi het verklee en sy wit hemp is van ’n blinkerige sy. As sy ontvanklik was, sou sy met bewondering na hom gestaar het. Hy lyk besonder aantreklik. En besonder bewus daarvan. Dit is egter nie die soort aantreklikheid waarvan sy hou nie. Dit is soos volroomsjokolade wat te soet smaak, te smelterig is. Hy kom sit langs haar en vra haar uit oor haar werk. Wat sy hom van haar besige en veeleisende werksdag by ’n oorvol hospitaal vertel, vind hy ooglopend afgryslik.

“Ek dink nie so ’n mooi vrou moet so hard werk nie,” komplimenteer hy oordrewe. “Dit sal jou voor jou tyd oud maak.”

“Harde werk het nog nooit iemand doodgemaak nie,” verweer sy.

“Mense soos jy en my broer Giulio sien heeltyd lelike dinge. Gee my liewer die romantiese wêreld van die opera. Daar voel ék weer tuis.”

Hy stel homself darem skaamteloos as die romantiese held voor, dink sy vies. Die vroumense streep natuurlik agter hom aan, hy met sy goue stem, en laat sy kop net ál groter swel. Hy drink sy aperitief met een pinkie gelig. Ook dít sit haar af. Manlike mans lig nie hul pinkies nie. Giulio doen dit nie.

Vaagweg hoor sy ’n voertuig buite en wag in spanning. As Giulio nou by die deur inkom, wil sy nie lyk asof sy nog heeltyd nét vir hóm wag nie. Sy moet nonchalant wees. Haar hart hamer egter ongemaklik hard in haar bors.

Die man wat inkom, lyk moeg, maar soos voorheen laat hy haar asem wegslaan. Sy het so baie van hom gedroom, sy gesig so hard probeer oproep, en hier is hy nou in lewende lywe. Oorweldigend. Sy blink swart hare is effens deurmekaar en sy klere gekreukel, maar sy donker oë is helder, sy glimlag wittand. Eers groet hy haar ouers en toe kom soen hy haar hand.

“Ek is bly jy het saamgekom, Rafaella.”

“Jy moes my gesê het sy is so mooi,” sê Luigi, met ’n wolfagtige glimlag.

Irritasie trek vlugtig oor Giulio se gesig, maar hy draai na sy ma. “Jammer ek is so laat, Mamma, maar ou signora Petti het vanmiddag geval en haar heup gebreek. Foeitog, op daardie ouderdom.”

“Arme ou dier,” simpatiseer sy ma. “Maar vergeet nou eers van haar. Gaan verfris jou en verklee, dan sluit jy by ons aan.”

Die oomblik dat hy die vertrek verlaat, voel dit vir Rafaella asof dit ontvolk, al sit dit vol mense. Hy het dieselfde uitwerking op haar wat hy in Pretoria gehad het. Asof hy die spil is waarom die aarde draai. Sy hoor skaars wat die ander gesels en doen bloot meganies mee totdat Giulio weer verskyn – fris, vars en skoon aangetrek. Hy skink vir hom ook ’n aperitief en kom sit op die oop stoel langs hare.

“Wat het jy toe besluit om met jou loopbaan te doen?”

“Ek het maar liewer bedank, aangesien ek nie van plan is om by die Masondo-hospitaal aan te bly nie. Ek ondersoek ander moontlikhede.”

“Sy wil sowaar verder studeer,” sê Luigi, asof hy dink sy wil sonde doen.

“Regtig?” Giulio se wenkbroue lig. “Waar beoog jy om dit te doen? Daar by die mediese fakulteit in Pretoria waar ek lesings gegee het?”

Rafaella is nou regtig ongemaklik. Sy het vir Luigi gejok en nou moet sy met die leuen voortgaan.

“E … ek weet nog nie. Ek sal besluit nadat ek vakansie gehou het.”

“Jy kan dalk gaan na Kaapstad waar jou broer is,” sê Giulio.

“Hy kom ’n tyd lank Italië toe.” Sy vertel van Aldo se planne en die Istituto Europeo di Oncologia. “Hy en sy nuwe vrou en seun kom begin November. Ons beplan om ook ’n ruk in Milaan te gaan bly om by hulle te wees.”

“A, dis goed. Ons sal jou broer-hulle dan waarskynlik ontmoet as Luigi se operaseisoen weer afskop, want ons gaan altyd soontoe om die opening by te woon en ’n aantal operas te sien.”

Rafaella is nou vol hoop en optimisme dat sy Giulio dáár ook gaan sien.

“Is die rusoord nou heeltemal voltooi?” vra sy.

“Die bouwerk is min of meer afgehandel, maar daar is nog heelwat binnewerk wat gedoen moet word, en dit kort nog meubels. Die nuwe gebou is agter ons huis, daarom sien jy dit nie. Ons wou nie die aansig van die villa bederf nie. Môre kan jy gerus gaan kyk hoe dit lyk. Ons sal nie meer as agt mense op ’n slag inneem nie, anders raak dit te groot en te onhanteerbaar. Agt mense is maklik om te hanteer en te versorg. Daar is ook net agt wooneenhede met badkamers. Ons neem nie mense in wat ernstige behandeling moet ondergaan of regtig siek is nie. Dit is net ’n rusoord.”

Rafaella kyk onderlangs na hom. “Maar julle aanvaar wel mense wat herstel van siekte, wat byvoorbeeld in remissie is van kanker? Die gevaar is tog nooit heeltemal verby nie.”

Hy kyk vlugtig na Rachel, en toe weer na haar.

“Hier op La Renza kan ek nie mediese dienste aanbied nie, soos ek jou al vertel het. Mense kan my wel konsulteer, maar hierdie is nie ’n hospizia nie. Ek gaan nie chirurge en onkoloë hier aanstel nie. As dit ’n mediese fasiliteit is, moet dit onder die nasionale gesondheid ressorteer en dan is daar eindelose probleme en rompslomp. Ek gaan slegs administratiewe personeel, kombuispersoneel en skoonmakers aanstel. Mamma gaan my medebestuurder wees. Ons het ’n wassery ingerig, ’n verhitte binnenshuise swembad, ’n buiteswembad, kombuis en eetsaal. Ons bied hier stilte en rus, nie vermaak nie.”

Sy ma begin hom uitvra oor die ou tannie wat haar heup gebreek het en hy draai weg om met haar te gesels. Jacopo gesels opera met Luigi en sy luister maar na hul gesprek. Haar pa is ’n regte opera-fanatikus. Duidelik kan hy sy geluk skaars glo dat hy met dié operaster kan kuier en sy teaterstories hoor.

Rafaella glimlag vir haar ma. “Hoe voel Mamma?”

“Goed dankie, my lief. Geen klagtes nie. Bly om hier te wees.”

Hulle sit in ’n groot eetkamer aan ’n tafel waarby twaalf mense of meer met gemak kan sit. Die tafel is keurig gedek en die geregte almal heerlik. Rafaella vermoed daar is ’n uitsonderlike kok in die kombuis en geen tekort aan huishulpe nie. Aan tafel word hulle deur Natalia en ’n meisie bedien. Die Di Mareneschi’s lewe beslis ’n bevoorregte lewe, en tog wy Giulio hom aan sorg vir sy medemens. Hy kon maklik ’n playboy gewees het, maar hy beoefen eerder ’n edele beroep.

Giulio sit aan die hoof van die tafel en sy ver van hom af. Sy hou hom diskreet dop. Hy lyk vir haar soos ’n Medici-prins in sy paleis. So … verhewe.

“Luigi, wanneer wil Maria kom kuier?” vra Louisa.

“So oor ’n dag of wat. Ons moet saam repeteer, maar ek dink sy het meer as repeteer in gedagte.”

Vir Rafaella klink hy half vies, half of hy spog. Die beroemde sopraan loop agter hóm aan, wil hy te kenne gee.

“Is daar iemand met wie jy nog baie graag wil saamsing, buiten die soprane wat jy al genoem het?” vra Jacopo.

“O, ek sou saam met Angela Gheorgiu, daardie beeldskone Roemeense sopraan, wou sing. Ek sal nog.”

“Gaan jy darem vir óns iets sing, een of ander tyd?” vra Jacopo skamerig.

Luigi trek sy skouers glimlaggend op. “Miskien, wie weet.”

“Wat van sommer ná ete?” vra Louisa. “Ons sal geduldig wag terwyl jy opwarm, dan kan ons na die musiekkamer kom.”

“My liewe Mamma, jy weet ek sing nie net nadat ek geëet en gedrink het nie.”

“Wag dan ’n uur en probeer,” sê Giulio. “Dis nie ’n saal se gehoor nie, net ’n paar mense. Jy hoef nie uit volle bors te sing nie. Probeer iets ligs. Professor Continari is ’n groot bewonderaar en operaliefhebber en hy is baie gretig om jou te hoor sing.”

Luigi trek weer sy skouers op. “Ag, nou goed dan. Gee my tot tienuur. Ek sal so ’n paar ligte liedjies vir julle sing, maar nie ’n aria nie.”

Louisa kyk verskonend na hulle. “Luigi moet met ’n stem saamleef en ons ook. Hy durf dit nie ooreis of verkoue opdoen nie. Ons kry tydens die toeristeseisoen strepe besoekers wat hom wil hoor sing. Die vroumense is veral lastig. Die foon hou nie op lui nie en ons moet net keer of die stroom word verswelgend. Dis die donker kant van beroemd wees. Dit was net so met my oorlede man. Ek het met die vroulike bewonderaars saamgeleef, en met die versoeke. As mens nie oppas nie, neem dit jou lewe oor.”

“Ek kan my indink dat dit erg moet wees,” sê Rachel en wissel ’n geamuseerde blik met Rafaella, wat haar glimlag agter haar hand moet wegsteek en afkyk. Toe sy weer opkyk, is dit vas in Giulio se oë. Effens geskreefde oë. Dink hy dalk hulle spot? Sy kry baie skaam.

Luigi verskoon homself voordat die ander klaar is. Hulle eet nog nagereg en drink koffie. Daarna gaan hulle terug na die sitkamer.

“Kan ek vir julle grappa vir die spysvertering skink?” vra Giulio toe almal weer sit.

Jacopo aanvaar, maar die vroue sê nee dankie. “Wat van Amaretto, of Frangelico?” vra Giulio.

“Frangelico vir my, dankie,” sê Louisa.

“Vir my ook, dankie,” sê Rafaella.

Rachel wil niks meer drink nie. Giulio skink vir almal by die drankkabinet en gee dit aan. Hy kom sit langs Rafaella en hou sy glas in die lug.

“Salute.”

“Salute.” Sy proe aan die soet likeur, erg bewus van sy nabyheid. Sy ruik die heerlike geur van ’n naskeermiddel of cologne wat hy aangewend het en kyk na sy sterk, bruingebrande hande met lang vingers en skoon, kortgeknipte naels. Die versorgde hande van ’n geneesheer.

“Aan tafel het ek gedink julle moet my hierna verskoon, dat ek nie die konsert sou bywoon nie, maar ek sal tog gaan. Ek het jou darem lanklaas gesien.”

Rafaella glimlag. “Dankie dat jy om my onthalwe bly. Hoe gaan dit met jou praktyk?”

“Geweldig besig. Ek kan deesdae skaars voorbly en dan wil ek nog die rusoord ook van die grond af kry. Jy kan eendag kom kyk na my spreekkamer in Cortona, maar net nie môre nie. Ek het môre eenvoudig te veel wat my aandag gaan verg. Sodra dit ’n bietjie stiller raak, laat ek jou kom. My spreekkamer is ingerig in ’n baie ou gebou, maar pragtig gerestoureer. Ek het die wagkamer ook so gemeubileer dat dit vir die pasiënte lekker en rustig moet wees om daar te sit – sagte kleure, ’n dik mat, mooi meubels en skilderye. Waarom moet wagkamers altyd klinies en strak wees en ruik na ontsmetmiddel? Nee wat, die mens se gees is tog belangriker as sy liggaam. Daar speel sagte musiek en my personeel is mooi en bekwaam. Ek wil nie ou hekse daar hê wat bitsig is en mense aangluur nie.” Hy lag en neem ’n sluk van sy grappa.

Ag tog, hy het nog mooi ontvangsdames ook, dink Rafaella moedeloos. Hy voel vir haar ál minder bereikbaar terwyl sy net ál meer tot hom aangetrokke raak.

“Ek stem saam,” sê sy egter. “As mense ly of swaarkry, kan die dokter maar gerus hul lewe op allerlei maniere aangenamer probeer maak.”

Giulio vra Rachel uit oor haar kanker en luister aandagtig na wat sy vertel.

“Ek is bly dit gaan nou goed,” sê hy vir Rachel. “Maar u lyk vir my moeg. Rus is wat u nodig het. Sit bedags op die terras en vat dit rustig. Moet u nie ooreis nie. Eet gesond.”

Louisa staan op. “Ek gaan net gou hoor of Luigi reg is vir ons.”

Sy kom na ’n kort rukkie terug. “Hy is reg. Kom ons gaan na die musiekkamer.”

Dié kamer is nogal ver van die voorhuis af, in ’n ander vleuel van die gebou. Toe hulle daar kom, is Rafaella verstom. Dit is nie ’n blote kamer nie, maar ’n konsertsaaltjie. Sy het een klavier verwag, maar daar is ’n reusevleuelklavier, ’n gewone klavier, ’n klavichord, rakke bladmusiek, ’n verhogie met ’n mikrofoon, opnametoerusting, musiekstaanders, vyf rye gestoffeerde stoele, ’n hoë plafon en parketvloere, en ’n groot, goue harp. Daar is panele aan die mure wat haar laat glo dat die plek goeie akoestiek moet hê. Almal se stemme klink inderdaad baie duidelik, selfs haar ma se fluistering van “genade, maar dis indrukwekkend”.

“Wat ’n lieflike harp,” sê Jacopo.

“Ja, is dit nie,” sê Louisa. “Maar deesdae oefen ek nie genoeg nie.”

“Mamma speel pragtig,” sê Giulio lojaal. “Papà het destyds gesê dat hy op die engel by die harp verlief geraak het toe hy haar sien. Sy het in ’n simfonieorkes gespeel in Covent Garden, sy’s nie sommer ’n hierjy-harpspeler nie.”

“Ag, toe nou!” lag Louisa. “Kom ons gaan sit.”

Hulle gaan sit in die voorste ry en Luigi kom by ’n deur naby die verhogie in. Hy loop reguit na die vleuelklavier.

“Giulio, jy kan my kom begelei, asseblief,” sê hy.

Rafaella kyk verstom hoe Giulio sorgsaam die vleuel en klawers oopmaak, op die stoeltjie gaan sit en sy hande op die klawers plaas.

“Hy speel goed en begelei soms vir Luigi,” fluister Louisa, wat glimlag vir die verbaasde uitdrukking op die gaste se gesigte. “Ander kere begelei ek weer.”

“ ‘Funiculi funicula,’ ” bestel Luigi, en Giulio begin speel.

Die pragtige tenoorstem is betowerend en hulle sit vasgenael. Rafaella sien dat Giulio inderdaad goed speel. Luigi sing nog twee ligte liedjies ná die bekende een, en buig. Hulle almal klap dawerend. Rafaella kyk na haar pa, wat meegevoer sit. Hoe geni